विद्या Shloka 92 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः। नास्ति कोपसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानात् परं सुखम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
নাস্তি কামসমো ব্যাধির্নাস্তি মোহসমো রিপুঃ। নাস্তি কোপসমো বহ্নির্নাস্তি জ্ঞানাত্ পরং সুখম্॥
3. IAST (Transliteration)
nāsti kāmasamo vyādhirnāsti mohasamo ripuḥ | nāsti kopasamo vahnirnāsti jñānāt paraṃ sukham ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
There is no disease like lust (unfulfilled desire), no enemy like infatuation (attachment), no fire like anger, and no happiness greater than knowledge.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
কাম বা বাসনার মতো বড় কোনো রোগ নেই; মোহ বা আসক্তির মতো বড় কোনো শত্রু নেই। ক্রোধের মতো কোনো ধ্বংসাত্মক আগুন নেই, এবং জ্ঞানের চেয়ে বড় কোনো সুখ পৃথিবীতে নেই।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
काम (वासना/इच्छा) के समान कोई रोग नहीं है, मोह (लगाव) के समान कोई शत्रु नहीं है। क्रोध के समान कोई अग्नि नहीं है, और ज्ञान से बढ़कर कोई सुख नहीं है।
7. संस्कृतभावार्थः
अस्याम् अवनौ कामवासना एव सर्वमहान् रोगः अस्ति। मोहात् (आसक्तेः) परः कोऽपि शत्रुः नास्ति। क्रोधेन तुल्यः दाहकः अग्निः नास्ति, तथा च यथार्थज्ञानात् परम् अन्यत् किमपि सुखं नास्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः। नास्ति कोपसमो वह्निर्नास्ति ज्ञानात् परं सुखम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 10.11
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"नास्ति कामसमो व्याधिर्नास्ति मोहसमो रिपुः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Cāṇakya Nīti 10.11. সহজ অর্থ: কাম বা বাসনার মতো বড় কোনো রোগ নেই; মোহ বা আসক্তির মতো বড় কোনো শত্রু নেই। ক্রোধের মতো কোনো ধ্বংসাত্মক আগুন নেই, এবং জ্ঞানের চেয়ে বড় কোনো সুখ পৃথিবীতে নেই। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: There is no disease like lust (unfulfilled desire), no enemy like infatuation (attachment), no fire like anger, and no happiness greater than knowledge. সংস্কৃত ভাষ্যঃ अस्याम् अवनौ कामवासना एव सर्वमहान् रोगः अस्ति। मोहात् (आसक्तेः) परः कोऽपि शत्रुः नास्ति। क्रोधेन तुल्यः दाहकः अग्निः नास्ति, तथा च यथार्थज्ञानात् परम् अन्यत् किमपि सुखं नास्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। প্রাচীন ঋষিদের এই অমৃত বাণী আমাদের জীবনকে আলোকিত করে এবং সঠিক পথ দেখায়। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
There is no disease like lust (unfulfilled desire), no enemy like infatuation (attachment), no fire like anger, and no happiness greater than knowledge.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 10.11.