← Previous: Verse 93Next: Verse 95 →

विद्या Shloka 94 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
॥ ॐ ॥
धर्मं चरत मर्त्येन नित्यं धर्मात् परम् न हि। धर्मादेव परं नास्ति धर्मेणैव गतिः स्मृता॥
dharmam carata martyena nityam dharmat param na hi. dharmad eva param nasti dharmenaiva gatih smrta.
হে মর্ত্য, নিত্য ধর্মাচরণ কর; ধর্মের পর আর কিছুই নেই। ধর্ম থেকেই পরমপ্রাপ্তি; ধর্ম দ্বারাই গতি লাভ হয়।
Mahabharata, Shanti Parva
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
धर्मं चरत मर्त्येन नित्यं धर्मात् परम् न हि। धर्मादेव परं नास्ति धर्मेणैव गतिः स्मृता॥
2. বাংলা / Bengali Script
ধর্মং চরত মর্ত্যেন নিত্যং ধর্মাৎ পরম্ ন হি। ধর্মাদেব পরং নাস্তি ধর্মেণৈব গতিঃ স্মৃতা॥
3. IAST (Transliteration)
dharmam carata martyena nityam dharmat param na hi. dharmad eva param nasti dharmenaiva gatih smrta.
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Practice dharma always, O mortal, for there is nothing beyond dharma. Nothing higher than dharma exists; by dharma alone is liberation attained.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
হে মর্ত্য, নিত্য ধর্মাচরণ কর; ধর্মের পর আর কিছুই নেই। ধর্ম থেকেই পরমপ্রাপ্তি; ধর্ম দ্বারাই গতি লাভ হয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
हे मनुष्य, नित्य धर्म का आचरण करो; धर्म से बढ़कर कुछ नहीं। धर्म से ही परम पद मिलता है; धर्म के द्वारा ही गति प्राप्त होती है।
7. संस्कृतभावार्थः
मर्त्येन नित्यं ধর্মः চরিতव्यः। ধর্মात् পরং নাস্তি। धर्मेणैव गतिः স্মृता।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
चरत = practice. নিত্যম্ = always. ধর্মাৎ = than dharma. পরম্ = higher. নাস্তি = not exists. গতিঃ = liberation. স্মৃতা = is remembered.
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahabharata, Shanti Parva
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"धर्मं चरत मर्त्येन नित्यं धर्मात् परम् न हि" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Mahabharata, Shanti Parva. সহজ অর্থ: হে মর্ত্য, নিত্য ধর্মাচরণ কর; ধর্মের পর আর কিছুই নেই। ধর্ম থেকেই পরমপ্রাপ্তি; ধর্ম দ্বারাই গতি লাভ হয়। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Practice dharma always, O mortal, for there is nothing beyond dharma. Nothing higher than dharma exists; by dharma alone is liberation attained. সংস্কৃত ভাষ্যঃ मर्त्येन नित्यं ধর্মः চরিতव्यः। ধর্মात् পরং নাস্তি। धर्मेणैव गतिः স্মृता। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়। সংস্কৃত সাহিত্য মানব সভ্যতার এক অমূল্য সম্পদ। এই শ্লোকটি তার উজ্জ্বল উদাহরণ। প্রাচীন ঋষিরা তাদের জ্ঞান ও অভিজ্ঞতা এই শ্লোকগুলির মাধ্যমে আমাদের জন্য সঞ্চয় করে রেখেছেন। এই শিক্ষাগুলি চিরন্তন এবং সময়ের সীমারেখা অতিক্রম করে। প্রতিটি শ্লোকের অর্থ গভীর এবং তাৎপর্যপূর্ণ।
← Previous: Verse 93Next: Verse 95 →

More विद्या Shlokas

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
Practice dharma always, O mortal, for there is nothing beyond dharma. Nothing higher than dharma exists; by dharma alone is liberation attained.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahabharata, Shanti Parva.
Browse All विद्या Shlokas →