विद्या Shloka 88 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
यस्मिन् देशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बान्धवः। न च विद्यागमोऽप्यस्ति वासस्तत्र न कारयेत्॥
2. বাংলা / Bengali Script
যস্মিন্ দেশে ন সম্মানো ন বৃত্তির্ন চ বান্ধবঃ। ন চ বিদ্যাগমোঽপ্যস্তি বাসস্তত্র ন কারযেত্॥
3. IAST (Transliteration)
yasmin deśe na sammāno na vṛttirna ca bāndhavaḥ | na ca vidyāgamo'pyasti vāsastatra na kārayet ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A country (or place) where there is no respect, no means of livelihood, no relatives or friends, and no opportunity for acquiring knowledge—one should not live in such a place.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যে দেশে কোনো সম্মান নেই, জীবিকা অর্জনের কোনো উপায় নেই, কোনো আত্মীয় বা বন্ধু নেই এবং বিদ্যালাভের কোনো সুযোগ নেই—সেখানে বসবাস করা উচিত নয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जिस देश (या स्थान) में न सम्मान हो, न आजीविका (रोजगार) हो, न कोई भाई-बंधु हो, और जहाँ विद्या प्राप्त करने का कोई साधन भी न हो—वहाँ निवास नहीं करना चाहिए।
7. संस्कृतभावार्थः
यत्र आदरः नास्ति, यत्र धनार्जनस्य मार्गः नास्ति, यत्र कोऽपि बन्धुः नास्ति, तथा च यत्र ज्ञानप्राप्तेः साधनं नास्ति, तादृशे स्थाने मनुष्येण न वस्तव्यम्।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
यस्मिन् देशे सम्मानः न, वृत्तिः न, बान्धवः च न, विद्यागमः अपि न अस्ति, तत्र वासः न कारयेत्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 1.8
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"यस्मिन् देशे न सम्मानो न वृत्तिर्न च बान्धवः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Cāṇakya Nīti 1.8. সহজ অর্থ: যে দেশে কোনো সম্মান নেই, জীবিকা অর্জনের কোনো উপায় নেই, কোনো আত্মীয় বা বন্ধু নেই এবং বিদ্যালাভের কোনো সুযোগ নেই—সেখানে বসবাস করা উচিত নয়। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: A country (or place) where there is no respect, no means of livelihood, no relatives or friends, and no opportunity for acquiring knowledge—one should not live in such a place. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यत्र आदरः नास्ति, यत्र धनार्जनस्य मार्गः नास्ति, यत्र कोऽपि बन्धुः नास्ति, तथा च यत्र ज्ञानप्राप्तेः साधनं नास्ति, तादृशे स्थाने मनुष्येण न वस्तव्यम्। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
A country (or place) where there is no respect, no means of livelihood, no relatives or friends, and no opportunity for acquiring knowledge—one should not live in such a place.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 1.8.