विद्या Shloka 34 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
स्वगृहे पूज्यते मूर्खः स्वग्रामे पूज्यते प्रभुः। स्वदेशे पूज्यते राजा विद्वान् सर्वत्र पूज्यते॥
2. বাংলা / Bengali Script
স্বগৃহে পূজ্যতে মূর্খঃ স্বগ্রামে পূজ্যতে প্রভুঃ। স্বদেশে পূজ্যতে রাজা বিদ্বান্ সর্বত্র পূজ্যতে॥
3. IAST (Transliteration)
svagṛhe pūjyate mūrkhaḥ svagrāme pūjyate prabhuḥ | svadeśe pūjyate rājā vidvān sarvatra pūjyate ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A fool is respected only within his own home; a wealthy landlord/village head is respected only within his own village. A king is worshipped only within his own kingdom, but a learned scholar is worshipped absolutely everywhere.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
একজন মূর্খ ব্যক্তি কেবল নিজের বাড়িতেই সম্মান পায়; একজন প্রভু বা জমিদার কেবল নিজের গ্রামেই সম্মান পান। রাজা কেবল নিজের রাজ্যেই পূজিত হন, কিন্তু একজন বিদ্বান বা জ্ঞানী ব্যক্তি পৃথিবীর সর্বত্র পূজিত হন।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
मूर्ख व्यक्ति का सम्मान केवल उसके घर में होता है; मुखिया (या जमींदार) का सम्मान केवल उसके गाँव में होता है। राजा केवल अपने देश में पूजा जाता है, परन्तु विद्वान व्यक्ति सब जगह पूजा (सम्मानित किया) जाता है।
7. संस्कृतभावार्थः
अज्ञानिनः आदरः केवलं तस्य निजगृहे एव भवति। कस्यचित् धनिकस्य सम्मानं तस्य ग्रामे एव भवति। नृपः केवलं स्वराज्ये एव सम्मानं प्राप्नोति। परन्तु ज्ञानवान् पुरुषः यत्र कुत्र अपि गच्छति, सः सर्वत्र एव सम्मानं लभते।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
स्वगृहे पूज्यते मूर्खः स्वग्रामे पूज्यते प्रभुः। स्वदेशे पूज्यते राजा विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra / Cāṇakya Nīti
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"स्वगृहे पूज्यते मूर्खः स्वग्रामे पूज्यते प्रभुः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra / Cāṇakya Nīti. সহজ অর্থ: একজন মূর্খ ব্যক্তি কেবল নিজের বাড়িতেই সম্মান পায়; একজন প্রভু বা জমিদার কেবল নিজের গ্রামেই সম্মান পান। রাজা কেবল নিজের রাজ্যেই পূজিত হন, কিন্তু একজন বিদ্বান বা জ্ঞানী ব্যক্তি পৃথিবীর সর্বত্র পূজিত হন। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: A fool is respected only within his own home; a wealthy landlord/village head is respected only within his own village. A king is worshipped only within his own kingdom, but a learned scholar is worshipped absolutely everywhere. সংস্কৃত ভাষ্যঃ अज्ञानिनः आदरः केवलं तस्य निजगृहे एव भवति। कस्यचित् धनिकस्य सम्मानं तस्य ग्रामे एव भवति। नृपः केवलं स्वराज्ये एव सम्मानं प्राप्नोति। परन्तु ज्ञानवान् पुरुषः यत्र कुत्र अपि गच्छति, सः सर्वत्र एव सम्मानं लभते। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
A fool is respected only within his own home; a wealthy landlord/village head is respected only within his own village. A king is worshipped only within his own kingdom, but a learned scholar is worshipped absolutely everywhere.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra / Cāṇakya Nīti.