विद्या Shloka 33 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया। यस्यैते षड्गुणास्तस्य नासाध्यमतिवर्तते॥
2. বাংলা / Bengali Script
বিদ্যা বিতর্কো বিজ্ঞানং স্মৃতিস্তত্পরতা ক্রিযা। যস্যৈতে ষড্গুণাস্তস্য নাসাধ্যমতিবর্ততে॥
3. IAST (Transliteration)
vidyā vitarko vijñānaṃ smṛtistatparatā kriyā | yasyaite ṣaḍguṇāstasya nāsādhyamativartate ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Knowledge, logical reasoning, deep scientific understanding, an excellent memory, readiness (dedication), and the ability to execute actions. For the person who possesses these six qualities, nothing in the world remains impossible.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
বিদ্যা, তর্ক বা বিচারশক্তি, বিজ্ঞান বা বিশেষ জ্ঞান, সুতীক্ষ্ণ স্মৃতিশক্তি, কাজে তৎপরতা এবং তা বাস্তবায়িত করার ক্ষমতা—যাঁর মধ্যে এই ছয়টি গুণ রয়েছে, তাঁর পক্ষে এই পৃথিবীতে কোনো কাজই অসাধ্য নয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
विद्या, तर्क (विचारने की शक्ति), विज्ञान (विशेष ज्ञान), स्मरण शक्ति, तत्परता (काम के प्रति लगन), और उसे क्रिया (अमल) में लाना—जिस व्यक्ति में ये छः गुण हैं, उसके लिए इस संसार में कुछ भी असंभव नहीं है।
7. संस्कृतभावार्थः
ज्ञानं, तर्कशक्तिः, विशिष्टज्ञानं, स्मरणशक्तिः, कार्यं प्रति उत्साहः, तथा च कर्मशीलता—यस्मिन् पुरुषे एते षट् गुणाः सन्ति, तस्य कृते संसारे किमपि कार्यम् असम्भवं न भवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया। यस्यैते षड्गुणास्तस्य नासाध्यमतिवर्तते।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahābhārata, Udyoga Parva 39.77 (Vidura Nīti)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"विद्या वितर्को विज्ञानं स्मृतिस्तत्परता क्रिया" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Mahābhārata, Udyoga Parva 39.77 (Vidura Nīti). সহজ অর্থ: বিদ্যা, তর্ক বা বিচারশক্তি, বিজ্ঞান বা বিশেষ জ্ঞান, সুতীক্ষ্ণ স্মৃতিশক্তি, কাজে তৎপরতা এবং তা বাস্তবায়িত করার ক্ষমতা—যাঁর মধ্যে এই ছয়টি গুণ রয়েছে, তাঁর পক্ষে এই পৃথিবীতে কোনো কাজই অসাধ্য নয়। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Knowledge, logical reasoning, deep scientific understanding, an excellent memory, readiness (dedication), and the ability to execute actions. For the person who possesses these six qualities, nothing in the world remains impossible. সংস্কৃত ভাষ্যঃ ज्ञानं, तर्कशक्तिः, विशिष्टज्ञानं, स्मरणशक्तिः, कार्यं प्रति उत्साहः, तथा च कर्मशीलता—यस्मिन् पुरुषे एते षट् गुणाः सन्ति, तस्य कृते संसारे किमपि कार्यम् असम्भवं न भवति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
Knowledge, logical reasoning, deep scientific understanding, an excellent memory, readiness (dedication), and the ability to execute actions. For the person who possesses these six qualities, nothing in the world remains impossible.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahābhārata, Udyoga Parva 39.77 (Vidura Nīti).