हास्यम् Shloka 83 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अतिपरिचयादवज्ञा सन्ततगमनादनादरो भवति। मलये भिल्लपुरन्ध्री चन्दनतरुकाष्ठमिन्धनं कुरुते॥
2. বাংলা / Bengali Script
অতিপরিচযাদবজ্ঞা সন্ততগমনাদনাদরো ভবতি। মলযে ভিল্লপুরন্ধ্রী চন্দনতরুকাষ্ঠমিন্ধনং কুরুতে॥
3. IAST (Transliteration)
atiparicayādavajñā santatagamanādanādaro bhavati | malaye bhillapurandhrī candanatarukāṣṭhamindhanaṃ kurute ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Too much familiarity breeds contempt; visiting a place too frequently leads to a loss of respect. On the Malaya mountains (where sandalwood grows abundantly), the local Bhil women use precious sandalwood just as firewood for cooking.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
অতিরিক্ত পরিচয় বা মেলামেশা থেকে অবজ্ঞা তৈরি হয়; কোনো জায়গায় রোজ যাতায়াত করলে অনাদর জোটে। মলয় পর্বতে (যেখানে প্রচুর চন্দন গাছ জন্মায়) ভীল রমণীরা মহামূল্যবান চন্দন কাঠকে রান্নার জ্বালানি হিসেবে ব্যবহার করে।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
बहुत अधिक मेल-जोल (परिचय) से अवज्ञा (अपमान) होता है; किसी के यहाँ लगातार (रोज-रोज) जाने से आदर कम हो जाता है। मलय पर्वत पर रहने वाली भील स्त्रियाँ (आसानी से मिलने के कारण) चन्दन की लकड़ी का उपयोग खाना पकाने के ईंधन के रूप में करती हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
यदि केनचित् सह अतिपरिचयः भवति, अथवा कस्यचित् गृहं प्रतिदिनं गम्यते, तर्हि तत्र सम्मानः नश्यति। यथा मलयपर्वते बहुमूल्यं चन्दनं सर्वत्र प्राप्यते, अतः तत्रत्याः वनवासिन्यः स्त्रियः तस्य चन्दनस्य उपयोगम् इन्धनरूपेण (पाकार्थं) कुर्वन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अतिपरिचयादवज्ञा सन्ततगमनादनादरो भवति। मलये भिल्लपुरन्ध्री चन्दनतरुकाष्ठमिन्धनं कुरुते।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अतिपरिचयादवज्ञा सन्ततगमनादनादरो भवति" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra. সহজ অর্থ: অতিরিক্ত পরিচয় বা মেলামেশা থেকে অবজ্ঞা তৈরি হয়; কোনো জায়গায় রোজ যাতায়াত করলে অনাদর জোটে। মলয় পর্বতে (যেখানে প্রচুর চন্দন গাছ জন্মায়) ভীল রমণীরা মহামূল্যবান চন্দন কাঠকে রান্নার জ্বালানি হিসেবে ব্যবহার করে। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Too much familiarity breeds contempt; visiting a place too frequently leads to a loss of respect. On the Malaya mountains (where sandalwood grows abundantly), the local Bhil women use precious sandalwood just as firewood for cooking. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यदि केनचित् सह अतिपरिचयः भवति, अथवा कस्यचित् गृहं प्रतिदिनं गम्यते, तर्हि तत्र सम्मानः नश्यति। यथा मलयपर्वते बहुमूल्यं चन्दनं सर्वत्र प्राप्यते, अतः तत्रत्याः वनवासिन्यः स्त्रियः तस्य चन्दनस्य उपयोगम् इन्धनरूपेण (पाकार्थं) कुर्वन्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Too much familiarity breeds contempt; visiting a place too frequently leads to a loss of respect. On the Malaya mountains (where sandalwood grows abundantly), the local Bhil women use precious sandalwood just as firewood for cooking.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra.