हास्यम् Shloka 28 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
क्रोधो हि मूलमनर्थानां क्रोधः संसारबन्धनम्। धर्मक्षयकरः क्रोधस्तस्मात् क्रोधं विवर्जयेत्॥
2. বাংলা / Bengali Script
ক্রোধো হি মূলমনর্থানাং ক্রোধঃ সংসারবন্ধনম্। ধর্মক্ষযকরঃ ক্রোধস্তস্মাত্ ক্রোধং বিবর্জযেত্॥
3. IAST (Transliteration)
krodho hi mūlamanarthānāṃ krodhaḥ saṃsārabandhanam | dharmakṣayakaraḥ krodhastasmāt krodhaṃ vivarjayet ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Anger is truly the root cause of all disasters; anger is the chain that binds one to the cycle of this material world. Anger destroys all accumulated religious merit (dharma); therefore, one must completely abandon anger (to maintain alliances and spiritual peace).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
ক্রোধ বা রাগই হলো মানুষের সমস্ত অনর্থ বা বিপদের মূল কারণ; ক্রোধই হলো সংসার-বন্ধনের প্রধান শৃঙ্খল। ক্রোধ মানুষের সমস্ত পুণ্য ও ধর্মকে ক্ষয় করে দেয়; সুতরাং মানুষের উচিত সর্বতোভাবে ক্রোধ বর্জন করা।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
क्रोध (गुस्सा) ही वास्तव में सभी अनर्थों (विनाशों) की जड़ है; क्रोध ही इस संसार का सबसे बड़ा बंधन है। क्रोध मनुष्य के सभी पुण्यों और धर्म को नष्ट कर देता है; इसलिए मनुष्य को हमेशा क्रोध का त्याग कर देना चाहिए।
7. संस्कृतभावार्थः
मानवानां सर्वविनाशानां मूलकारणं क्रोधः एव अस्ति। एषः क्रोधः एव जीवान् सांसारिकमोहबन्धने बध्नाति। क्रोधेन मनुष्यस्य सर्वं पुण्यं धर्मः च नश्यति। तस्मात् कारणात् मनुष्येण निजकल्याणार्थं क्रोधः सर्वथा त्याज्यः।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
क्रोधो हि मूलमनर्थानां क्रोधः संसारबन्धनम्। धर्मक्षयकरः क्रोधस्तस्मात् क्रोधं विवर्जयेत्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Garuḍa Purāṇa / Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"क्रोधो हि मूलमनर्थानां क्रोधः संसारबन्धनम्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Garuḍa Purāṇa / Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra. সহজ অর্থ: ক্রোধ বা রাগই হলো মানুষের সমস্ত অনর্থ বা বিপদের মূল কারণ; ক্রোধই হলো সংসার-বন্ধনের প্রধান শৃঙ্খল। ক্রোধ মানুষের সমস্ত পুণ্য ও ধর্মকে ক্ষয় করে দেয়; সুতরাং মানুষের উচিত সর্বতোভাবে ক্রোধ বর্জন করা। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Anger is truly the root cause of all disasters; anger is the chain that binds one to the cycle of this material world. Anger destroys all accumulated religious merit (dharma); therefore, one must completely abandon anger (to maintain alliances and spiritual peace). সংস্কৃত ভাষ্যঃ मानवानां सर्वविनाशानां मूलकारणं क्रोधः एव अस्ति। एषः क्रोधः एव जीवान् सांसारिकमोहबन्धने बध्नाति। क्रोधेन मनुष्यस्य सर्वं पुण्यं धर्मः च नश्यति। तस्मात् कारणात् मनुष्येण निजकल्याणार्थं क्रोधः सर्वथा त्याज्यः। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Anger is truly the root cause of all disasters; anger is the chain that binds one to the cycle of this material world. Anger destroys all accumulated religious merit (dharma); therefore, one must completely abandon anger (to maintain alliances and spiritual peace).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Garuḍa Purāṇa / Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra.