हास्यम् Shloka 12 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका। तृणैर्गुणत्वमापन्नैर्बध्यन्ते मत्तदन्तिनः॥
2. বাংলা / Bengali Script
অল্পানামপি বস্তূনাং সংহতিঃ কার্যসাধিকা। তৃণৈর্গুণত্বমাপন্নৈর্বধ্যন্তে মত্তদন্তিনঃ॥
3. IAST (Transliteration)
alpānāmapi vastūnāṃ saṃhatiḥ kāryasādhikā | tṛṇairguṇatvamāpannairbadhyante mattadantinaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Even a combination or alliance of small, insignificant things can accomplish great tasks. Blades of grass, when woven together to form a strong rope, can easily tie up a furious, mad elephant.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
ছোটো বা তুচ্ছ জিনিসও যদি ঐক্যবদ্ধ হয়, তবে তা বড়ো কাজ সাধন করতে পারে। যেমন, সামান্য ঘাস একসাথে পাকিয়ে মজবুত দড়ি তৈরি করলে, তা দিয়ে মত্ত হাতিকেও বেঁধে ফেলা যায়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
छोटी और तुच्छ वस्तुओं का संगठन (एकता) भी बड़े-बड़े कार्यों को सिद्ध कर देता है। जैसे तिनकों (घास) को एक साथ गूंथकर बनाई गई रस्सी से मतवाले हाथियों को भी बाँध लिया जाता है।
7. संस्कृतभावार्थः
यदि क्षुद्राणि वस्तूनि अपि सङ्घटितानि भवन्ति, तर्हि तैः महान्ति कार्याणि अपि सिध्यन्ति। यथा एकं तृणं दुर्बलं भवति, परन्तु यदा बहूनि तृणानि मिलित्वा रज्जुः (गुणः) निर्मीयते, तदा तया रज्ज्वा मदोन्मत्ताः गजाः अपि बद्धाः भवन्ति। ऐक्ये महत् बलं वर्तते।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका। तृणैर्गुणत्वमापन्नैर्बध्यन्ते मत्तदन्तिनः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa, Mitralābha 1.35
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa, Mitralābha 1.35. সহজ অর্থ: ছোটো বা তুচ্ছ জিনিসও যদি ঐক্যবদ্ধ হয়, তবে তা বড়ো কাজ সাধন করতে পারে। যেমন, সামান্য ঘাস একসাথে পাকিয়ে মজবুত দড়ি তৈরি করলে, তা দিয়ে মত্ত হাতিকেও বেঁধে ফেলা যায়। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Even a combination or alliance of small, insignificant things can accomplish great tasks. Blades of grass, when woven together to form a strong rope, can easily tie up a furious, mad elephant. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यदि क्षुद्राणि वस्तूनि अपि सङ्घटितानि भवन्ति, तर्हि तैः महान्ति कार्याणि अपि सिध्यन्ति। यथा एकं तृणं दुर्बलं भवति, परन्तु यदा बहूनि तृणानि मिलित्वा रज्जुः (गुणः) निर्मीयते, तदा तया रज्ज्वा मदोन्मत्ताः गजाः अपि बद्धाः भवन्ति। ऐक्ये महत् बलं वर्तते। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। প্রাচীন ঋষিদের এই অমৃত বাণী আমাদের জীবনকে আলোকিত করে এবং সঠিক পথ দেখায়। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Even a combination or alliance of small, insignificant things can accomplish great tasks. Blades of grass, when woven together to form a strong rope, can easily tie up a furious, mad elephant.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa, Mitralābha 1.35.