हास्यम् Shloka 11 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अविश्वास्ये न विश्वसेत् विश्वस्ते नातिविश्वसेत्। विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति॥
2. বাংলা / Bengali Script
অবিশ্বাস্যে ন বিশ্বসেত্ বিশ্বস্তে নাতিবিশ্বসেত্। বিশ্বাসাদ্ভযমুত্পন্নং মূলান্যপি নিকৃন্ততি॥
3. IAST (Transliteration)
aviśvāsye na viśvaset viśvaste nātiviśvaset | viśvāsādbhayamutpannaṃ mūlānyapi nikṛntati ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
One should never trust the untrustworthy, nor should one place excessive or blind trust even in the trusted. Danger arising from blind trust cuts off a person completely by the roots.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
অবিশ্বস্ত ব্যক্তিকে কখনোই বিশ্বাস করা উচিত নয়, আবার বিশ্বস্ত লোককেও অন্ধ বা অতিরিক্ত বিশ্বাস করা উচিত নয়। কারণ, অন্ধ বিশ্বাস থেকে যে বিপদ উৎপন্ন হয়, তা মানুষের শিকড় পর্যন্ত সমূলে বিনাশ করে দেয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जो विश्वास के योग्य नहीं है उस पर विश्वास नहीं करना चाहिए, और जो विश्वासपात्र है उस पर भी अत्यधिक (अंधा) विश्वास नहीं करना चाहिए। क्योंकि अंधे विश्वास से उत्पन्न हुआ खतरा व्यक्ति को जड़ से ही उखाड़ फेंकता है।
7. संस्कृतभावार्थः
यः जनः विश्वासयोग्यः नास्ति, तस्मिन् कदापि विश्वासः न करणीयः। परन्तु यः अत्यन्तं विश्वसनीयः अस्ति, तस्मिन् अपि अन्धविश्वासः न करणीयः। यतो हि पूर्णविश्वासात् यदा सङ्कटम् उत्पद्यते, तदा तत् मनुष्यस्य समूलनाशं करोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अविश्वास्ये न विश्वसेत् विश्वस्ते नातिविश्वसेत्। विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa / Pañcatantra
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अविश्वास्ये न विश्वसेत् विश्वस्ते नातिविश्वसेत्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa / Pañcatantra. সহজ অর্থ: অবিশ্বস্ত ব্যক্তিকে কখনোই বিশ্বাস করা উচিত নয়, আবার বিশ্বস্ত লোককেও অন্ধ বা অতিরিক্ত বিশ্বাস করা উচিত নয়। কারণ, অন্ধ বিশ্বাস থেকে যে বিপদ উৎপন্ন হয়, তা মানুষের শিকড় পর্যন্ত সমূলে বিনাশ করে দেয়। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: One should never trust the untrustworthy, nor should one place excessive or blind trust even in the trusted. Danger arising from blind trust cuts off a person completely by the roots. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यः जनः विश्वासयोग्यः नास्ति, तस्मिन् कदापि विश्वासः न करणीयः। परन्तु यः अत्यन्तं विश्वसनीयः अस्ति, तस्मिन् अपि अन्धविश्वासः न करणीयः। यतो हि पूर्णविश्वासात् यदा सङ्कटम् उत्पद्यते, तदा तत् मनुष्यस्य समूलनाशं करोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই শিক্ষাটি আজও সমানভাবে প্রাসঙ্গিক এবং আমাদের দৈনন্দিন জীবনে প্রয়োগ করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
One should never trust the untrustworthy, nor should one place excessive or blind trust even in the trusted. Danger arising from blind trust cuts off a person completely by the roots.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa / Pañcatantra.