विद्या Shloka 82 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञः। ज्ञानलवदुर्विदग्धं ब्रह्मापि तं नरं न रञ्जयति॥
2. বাংলা / Bengali Script
অজ্ঞঃ সুখমারাধ্যঃ সুখতরমারাধ্যতে বিশেষজ্ঞঃ। জ্ঞানলবদুর্বিদগ্ধং ব্রহ্মাপি তং নরং ন রঞ্জযতি॥
3. IAST (Transliteration)
ajñaḥ sukhamārādhyaḥ sukhataramārādhyate viśeṣajñaḥ | jñānalavadurvidagdhaṃ brahmāpi taṃ naraṃ na rañjayati ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
An ignorant person can be easily pleased (or convinced); an expert (specialist) can be pleased even more easily. But a person who is arrogant with just a tiny drop of knowledge—even Lord Brahma cannot satisfy or convince him.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
অজ্ঞ বা জ্ঞানহীন মানুষকে সহজেই খুশি বা সন্তুষ্ট করা যায়; বিশেষজ্ঞ বা পণ্ডিতকে সন্তুষ্ট করা আরও বেশি সহজ। কিন্তু যে ব্যক্তির সামান্য একটুখানি জ্ঞান আছে অথচ তা নিয়ে সে অত্যন্ত অহংকারী, স্বয়ং ব্রহ্মাও তাকে সন্তুষ্ট করতে পারেন না।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जो अज्ञानी है उसे आसानी से समझाया (प्रसन्न किया) जा सकता है; जो विशेषज्ञ है उसे समझाना और भी आसान है। परन्तु जो व्यक्ति थोड़े से ज्ञान के कारण घमंड में चूर है, उसे तो स्वयं ब्रह्मा जी भी प्रसन्न नहीं कर सकते।
7. संस्कृतभावार्थः
यः किमपि न जानाति तं सुलभतया बोधयितुं शक्यते। यः यथार्थविद्वान् अस्ति तं बोधयितुं तु अतीव सुलभम्। परन्तु यस्य पार्श्वे अल्पमेव ज्ञानम् अस्ति तथापि सः अहङ्कारं करोति, तादृशं मूर्खं साक्षात् ब्रह्मा अपि सन्तुष्टं कर्तुं न शक्नोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञः। ज्ञानलवदुर्विदग्धं ब्रह्मापि तं नरं न रञ्जयति।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhartṛhari, Nītiśataka 3
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अज्ञः सुखमाराध्यः सुखतरमाराध्यते विशेषज्ञः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Bhartṛhari, Nītiśataka 3. সহজ অর্থ: অজ্ঞ বা জ্ঞানহীন মানুষকে সহজেই খুশি বা সন্তুষ্ট করা যায়; বিশেষজ্ঞ বা পণ্ডিতকে সন্তুষ্ট করা আরও বেশি সহজ। কিন্তু যে ব্যক্তির সামান্য একটুখানি জ্ঞান আছে অথচ তা নিয়ে সে অত্যন্ত অহংকারী, স্বয়ং ব্রহ্মাও তাকে সন্তুষ্ট করতে পারেন না। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: An ignorant person can be easily pleased (or convinced); an expert (specialist) can be pleased even more easily. But a person who is arrogant with just a tiny drop of knowledge—even Lord Brahma cannot satisfy or convince him. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यः किमपि न जानाति तं सुलभतया बोधयितुं शक्यते। यः यथार्थविद्वान् अस्ति तं बोधयितुं तु अतीव सुलभम्। परन्तु यस्य पार्श्वे अल्पमेव ज्ञानम् अस्ति तथापि सः अहङ्कारं करोति, तादृशं मूर्खं साक्षात् ब्रह्मा अपि सन्तुष्टं कर्तुं न शक्नोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। প্রাচীন ঋষিদের এই অমৃত বাণী আমাদের জীবনকে আলোকিত করে এবং সঠিক পথ দেখায়। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
An ignorant person can be easily pleased (or convinced); an expert (specialist) can be pleased even more easily. But a person who is arrogant with just a tiny drop of knowledge—even Lord Brahma cannot satisfy or convince him.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhartṛhari, Nītiśataka 3.