विद्या Shloka 24 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम्। सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः॥
2. বাংলা / Bengali Script
অনেকসংশযোচ্ছেদি পরোক্ষার্থস্য দর্শকম্। সর্বস্য লোচনং শাস্ত্রং যস্য নাস্ত্যন্ধ এব সঃ॥
3. IAST (Transliteration)
anekasaṃśayocchedi parokṣārthasya darśakam | sarvasya locanaṃ śāstraṃ yasya nāstyandha eva saḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
It cuts through countless doubts and makes the invisible (or subtle) truths visible. True scripture/knowledge is the universal eye for all. He who lacks it is indeed blind.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
শাস্ত্র অসংখ্য সংশয় দূর করে এবং পরোক্ষ বা অদৃশ্য তত্ত্বসমূহকে সুস্পষ্টভাবে প্রদর্শন করে। শাস্ত্রই হলো সকলের প্রকৃত চোখ। যার এই শাস্ত্রজ্ঞান নেই, সে আসলে অন্ধ।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
शास्त्रों का ज्ञान अनेकों संदेहों को नष्ट करने वाला और छिपे हुए (परोक्ष) अर्थों को दिखाने वाला है। शास्त्र ही सभी का वास्तविक नेत्र (आँख) है। जिसके पास यह ज्ञान नहीं है, वह वास्तव में अंधा ही है।
7. संस्कृतभावार्थः
शास्त्रज्ञानम् अस्माकं सर्वान् सन्देहान् नाशयति। यत् तत्त्वं चक्षुषा न दृश्यते तदपि शास्त्रं प्रदर्शयति। अतः शास्त्रम् एव जगति सर्वेषां यथार्थं चक्षुः अस्ति। यः शास्त्रज्ञानहीनः अस्ति, सः साक्षात् अन्धः एव।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अनेकसंशयोच्छेदि परःक्षार्थस्य दर्शकम्। सर्वस्य लोचनं शास्त्रं यस्य नास्त्यन्ध एव सः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa, Prastāvikā 10
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अनेकसंशयोच्छेदि परोक्षार्थस्य दर्शकम्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa, Prastāvikā 10. সহজ অর্থ: শাস্ত্র অসংখ্য সংশয় দূর করে এবং পরোক্ষ বা অদৃশ্য তত্ত্বসমূহকে সুস্পষ্টভাবে প্রদর্শন করে। শাস্ত্রই হলো সকলের প্রকৃত চোখ। যার এই শাস্ত্রজ্ঞান নেই, সে আসলে অন্ধ। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: It cuts through countless doubts and makes the invisible (or subtle) truths visible. True scripture/knowledge is the universal eye for all. He who lacks it is indeed blind. সংস্কৃত ভাষ্যঃ शास्त्रज्ञानम् अस्माकं सर्वान् सन्देहान् नाशयति। यत् तत्त्वं चक्षुषा न दृश्यते तदपि शास्त्रं प्रदर्शयति। अतः शास्त्रम् एव जगति सर्वेषां यथार्थं चक्षुः अस्ति। यः शास्त्रज्ञानहीनः अस्ति, सः साक्षात् अन्धः एव। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
It cuts through countless doubts and makes the invisible (or subtle) truths visible. True scripture/knowledge is the universal eye for all. He who lacks it is indeed blind.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa, Prastāvikā 10.