नारी Shloka 35 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
लालने बहवो दोषास्ताडने बहवो गुणाः। तस्मात्पुत्रं च शिष्यं च ताडयेन्न तु लालयेत्॥
2. বাংলা / Bengali Script
লালনে বহবো দোষাস্তাডনে বহবো গুণাঃ। তস্মাত্পুত্রং চ শিষ্যং চ তাডযেন্ন তু লালযেত্॥
3. IAST (Transliteration)
lālane bahavo doṣāstāḍane bahavo guṇāḥ | tasmātputraṃ ca śiṣyaṃ ca tāḍayenna tu lālayet ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Over-indulgence and pampering lead to many faults, whereas strict discipline and reprimand cultivate many good qualities. Therefore, one should properly discipline a son and a disciple, and not spoil them with excessive indulgence.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
অতিরিক্ত আদর বা প্রশ্রয় দিলে সন্তানের মধ্যে অনেক দোষের সৃষ্টি হয়; অন্যদিকে কঠোর শাসন বা তাড়নার ফলে তাদের মধ্যে অনেক সদ্গুণ জন্মায়। সুতরাং, পুত্র এবং শিষ্যকে সর্বদা শাসনের মধ্যে রাখা উচিত, অতিরিক্ত আদর দিয়ে বাঁদর করা উচিত নয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
बहुत अधिक लाड़-प्यार (लाड़-दुलार) करने से बच्चों में कई दोष (बुराइयाँ) आ जाते हैं, जबकि कठोर अनुशासन (डाँट-डपट) से उनमें अनेक अच्छे गुण पैदा होते हैं। इसलिए अपने पुत्र और शिष्य को हमेशा अनुशासन में रखना चाहिए, लाड़-प्यार से बिगाड़ना नहीं चाहिए।
7. संस्कृतभावार्थः
यदि सन्तानाय अथवा शिष्याय अतिशयः स्नेहः दीयते तर्हि तेषु अहङ्कार-आलस्यादयः दुर्गुणाः उत्पद्यन्ते। परन्तु यदि ते अनुशासनस्य कठोरतायां पाल्यन्ते, तर्हि तेषु अनेके सद्गुणाः विकसन्ति। अतः मातापितृभ्यां गुरुणा च स्वपुत्राः शिष्याः च सर्वदा अनुशासने एव रक्षणीयाः।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
लालने बहवो दोषास्ताडने बहवो गुणाः। तस्मात्पुत्रं च शिष्यं च ताडयेन्न तु लालयेत्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 3.19
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"लालने बहवो दोषास्ताडने बहवो गुणाः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি नारी বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Cāṇakya Nīti 3.19. সহজ অর্থ: অতিরিক্ত আদর বা প্রশ্রয় দিলে সন্তানের মধ্যে অনেক দোষের সৃষ্টি হয়; অন্যদিকে কঠোর শাসন বা তাড়নার ফলে তাদের মধ্যে অনেক সদ্গুণ জন্মায়। সুতরাং, পুত্র এবং শিষ্যকে সর্বদা শাসনের মধ্যে রাখা উচিত, অতিরিক্ত আদর দিয়ে বাঁদর করা উচিত নয়। নারী বা স্ত্রীজাতি সম্পর্কিত এই সুভাষিতগুলি সমাজে নারীর মর্যাদা ও গুরুত্বকে তুলে ধরে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Over-indulgence and pampering lead to many faults, whereas strict discipline and reprimand cultivate many good qualities. Therefore, one should properly discipline a son and a disciple, and not spoil them with excessive indulgence. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यदि सन्तानाय अथवा शिष्याय अतिशयः स्नेहः दीयते तर्हि तेषु अहङ्कार-आलस्यादयः दुर्गुणाः उत्पद्यन्ते। परन्तु यदि ते अनुशासनस्य कठोरतायां पाल्यन्ते, तर्हि तेषु अनेके सद्गुणाः विकसन्ति। अतः मातापितृभ्यां गुरुणा च स्वपुत्राः शिष्याः च सर्वदा अनुशासने एव रक्षणीयाः। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই সুভাষিতটি আমাদের জীবনে সঠিক পথ প্রদর্শন করে এবং চিরন্তন সত্যকে সামনে নিয়ে আসে। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More नारी Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
Over-indulgence and pampering lead to many faults, whereas strict discipline and reprimand cultivate many good qualities. Therefore, one should properly discipline a son and a disciple, and not spoil them with excessive indulgence.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 3.19.