नारी Shloka 25 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
त्यजन्ति मित्राणि धनैर्विहीनं पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च। तमर्थवन्तं पुनराश्रयन्ति अर्थो हि लोके पुरुषस्य बन्धुः॥
2. বাংলা / Bengali Script
ত্যজন্তি মিত্রাণি ধনৈর্বিহীনং পুত্রাশ্চ দারাশ্চ সুহৃজ্জনাশ্চ। তমর্থবন্তং পুনরাশ্রযন্তি অর্থো হি লোকে পুরুষস্য বন্ধুঃ॥
3. IAST (Transliteration)
tyajanti mitrāṇi dhanairvihīnaṃ putrāśca dārāśca suhṛjjanāśca | tamarthavantaṃ punarāśrayanti artho hi loke puruṣasya bandhuḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Friends abandon a man who is completely devoid of wealth; and so do his sons, his wife, and his other well-wishers. But when he acquires wealth again, they all come back to seek his shelter. Truly, in this material world, wealth is a man's only real relative.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যে মানুষ ধনহীন বা দরিদ্র হয়ে পড়ে, বন্ধুরা তাকে পরিত্যাগ করে; এমনকি তার নিজের পুত্র, স্ত্রী এবং আত্মীয়-স্বজনরাও তাকে ছেড়ে চলে যায়। কিন্তু সে আবার যখন ধনী হয়, তখন তারাই আবার তার কাছে ফিরে আসে। সত্যিই, এই সংসারে অর্থই হলো মানুষের একমাত্র প্রকৃত বন্ধু।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जो व्यक्ति धन से हीन (गरीब) हो जाता है, मित्र उसे छोड़ देते हैं; और उसके बेटे, पत्नी तथा सगे-संबंधी भी उसे छोड़ देते हैं। परन्तु जब वह फिर से अमीर बन जाता है, तो वे सब फिर से उसकी शरण में आ जाते हैं। वास्तव में, इस संसार में धन ही मनुष्य का सबसे बड़ा भाई-बंधु (रिश्तेदार) है।
7. संस्कृतभावार्थः
यदा पुरुषः दरिद्रः भवति, तदा तस्य मित्राणि, पुत्राः, पत्नी, बान्धवाः च सर्वे तं त्यक्त्वा गच्छन्ति। परन्तु यदा सः पुरुषः पुनः धनवान् भवति, तदा ते सर्वे तस्य सामीप्यम् इच्छन्ति। अतः भौतिके संसारे केवलं धनम् एव जनस्य वास्तविकः बन्धुः अस्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
त्यजन्ति मित्राणि धनैर्विहीनं पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च। तमर्थवन्तं पुनराश्रयन्ति अर्थो हि लोके पुरुषस्य बन्धुः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Pañcatantra, Mitrabheda 1.11
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"त्यजन्ति मित्राणि धनैर्विहीनं पुत्राश्च दाराश्च सुहृज्जनाश्च" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি नारी বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Pañcatantra, Mitrabheda 1.11. সহজ অর্থ: যে মানুষ ধনহীন বা দরিদ্র হয়ে পড়ে, বন্ধুরা তাকে পরিত্যাগ করে; এমনকি তার নিজের পুত্র, স্ত্রী এবং আত্মীয়-স্বজনরাও তাকে ছেড়ে চলে যায়। কিন্তু সে আবার যখন ধনী হয়, তখন তারাই আবার তার কাছে ফিরে আসে। সত্যিই, এই সংসারে অর্থই হলো মানুষের একমাত্র প্রকৃত বন্ধু। নারী বা স্ত্রীজাতি সম্পর্কিত এই সুভাষিতগুলি সমাজে নারীর মর্যাদা ও গুরুত্বকে তুলে ধরে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Friends abandon a man who is completely devoid of wealth; and so do his sons, his wife, and his other well-wishers. But when he acquires wealth again, they all come back to seek his shelter. Truly, in this material world, wealth is a man's only real relative. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यदा पुरुषः दरिद्रः भवति, तदा तस्य मित्राणि, पुत्राः, पत्नी, बान्धवाः च सर्वे तं त्यक्त्वा गच्छन्ति। परन्तु यदा सः पुरुषः पुनः धनवान् भवति, तदा ते सर्वे तस्य सामीप्यम् इच्छन्ति। अतः भौतिके संसारे केवलं धनम् एव जनस्य वास्तविकः बन्धुः अस्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই সুভাষিতটি আমাদের জীবনে সঠিক পথ প্রদর্শন করে এবং চিরন্তন সত্যকে সামনে নিয়ে আসে।
More नारी Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
Friends abandon a man who is completely devoid of wealth; and so do his sons, his wife, and his other well-wishers. But when he acquires wealth again, they all come back to seek his shelter. Truly, in this material world, wealth is a man's only real relative.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Pañcatantra, Mitrabheda 1.11.