हास्यम् Shloka 7 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
न पश्यति च जन्मान्धः कामान्धो नैव पश्यति। मदोन्मत्ता न पश्यन्ति अर्थी दोषं न पश्यति॥
2. বাংলা / Bengali Script
ন পশ্যতি চ জন্মান্ধঃ কামান্ধো নৈব পশ্যতি। মদোন্মত্তা ন পশ্যন্তি অর্থী দোষং ন পশ্যতি॥
3. IAST (Transliteration)
na paśyati ca janmāndhaḥ kāmāndho naiva paśyati | madonmattā na paśyanti arthī doṣaṃ na paśyati ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A person blind from birth cannot see; a person completely blinded by lust cannot see (reason). Those intoxicated with pride cannot see, and a person desperately seeking wealth cannot see any flaws (in his actions).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
জন্মান্ধ ব্যক্তি যেমন চোখে দেখতে পায় না, তেমনি কাম বা বাসনায় অন্ধ ব্যক্তিও ন্যায়-অন্যায় দেখতে পায় না। অহংকারে উন্মত্ত ব্যক্তি আসল সত্য দেখতে পায় না, এবং স্বার্থান্ধ বা লোভী ব্যক্তি নিজের কাজের কোনো দোষ দেখতে পায় না।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जन्म से अंधा व्यक्ति देख नहीं सकता; जो वासना (काम) में अंधा है वह भी (सही-गलत) नहीं देख पाता। घमंड में चूर लोग भी कुछ नहीं देख पाते, और जो केवल धन (स्वार्थ) चाहता है, उसे किसी काम में कोई दोष दिखाई नहीं देता।
7. संस्कृतभावार्थः
जन्मान्धः तु नेत्रहीनत्वात् न पश्यति। परन्तु यः कामवासनायाम् अन्धः अस्ति, यः गर्वेण उन्मत्तः अस्ति, तथा च यः स्वार्थस्य सिद्धये धनं वाञ्छति, ते त्रयः अपि विवेकहीनाः भूत्वा सत्यं न्यायं वा न पश्यन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
न पश्यति च जन्मान्धः कामान्धो न एव पश्यति। मदोन्मत्ता न पश्यन्ति अर्थी दोषं न पश्यति।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 11.16
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"न पश्यति च जन्मान्धः कामान्धो नैव पश्यति" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Cāṇakya Nīti 11.16. সহজ অর্থ: জন্মান্ধ ব্যক্তি যেমন চোখে দেখতে পায় না, তেমনি কাম বা বাসনায় অন্ধ ব্যক্তিও ন্যায়-অন্যায় দেখতে পায় না। অহংকারে উন্মত্ত ব্যক্তি আসল সত্য দেখতে পায় না, এবং স্বার্থান্ধ বা লোভী ব্যক্তি নিজের কাজের কোনো দোষ দেখতে পায় না। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: A person blind from birth cannot see; a person completely blinded by lust cannot see (reason). Those intoxicated with pride cannot see, and a person desperately seeking wealth cannot see any flaws (in his actions). সংস্কৃত ভাষ্যঃ जन्मान्धः तु नेत्रहीनत्वात् न पश्यति। परन्तु यः कामवासनायाम् अन्धः अस्ति, यः गर्वेण उन्मत्तः अस्ति, तथा च यः स्वार्थस्य सिद्धये धनं वाञ्छति, ते त्रयः अपि विवेकहीनाः भूत्वा सत्यं न्यायं वा न पश्यन्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। প্রাচীন ঋষিদের এই অমৃত বাণী আমাদের জীবনকে আলোকিত করে এবং সঠিক পথ দেখায়। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
A person blind from birth cannot see; a person completely blinded by lust cannot see (reason). Those intoxicated with pride cannot see, and a person desperately seeking wealth cannot see any flaws (in his actions).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 11.16.