हास्यम् Shloka 35 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
स्नेहच्छेदेऽपि साधूनां गुणा नायान्ति विकृतिम्। भङ्गेऽपि हि मृणालानाम् अनुबध्नन्ति तन्तवः॥
2. বাংলা / Bengali Script
স্নেহচ্ছেদেঽপি সাধূনাং গুণা নাযান্তি বিকৃতিম্। ভঙ্গেঽপি হি মৃণালানাম্ অনুবধ্নন্তি তন্তবঃ॥
3. IAST (Transliteration)
snehacchede'pi sādhūnāṃ guṇā nāyānti vikṛtim | bhaṅge'pi hi mṛṇālānām anubadhnanti tantavaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Even if the bond of affection is completely severed, the character and virtues of noble people do not become corrupted (they do not turn into enemies). Even when the lotus stem is broken, its fine, delicate threads still remain connected.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
কোনো কারণে বন্ধুত্বের বা স্নেহের সম্পর্ক ছিন্ন হয়ে গেলেও, সজ্জন মানুষের স্বভাব বা গুণের কোনো বিকৃতি ঘটে না (তাঁরা কখনো শত্রুতা করেন না)। ঠিক যেমন পদ্মফুলের ডাঁটাটি ভেঙে দু-টুকরো হয়ে গেলেও, তার ভেতরের সূক্ষ্ম সুতোগুলো কিন্তু একে অপরের সাথে যুক্তই থাকে।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
यदि स्नेह (मित्रता) का संबंध टूट भी जाए, तो भी सज्जन लोगों के गुणों में कोई बुराई (कड़वाहट) नहीं आती। बिल्कुल वैसे ही जैसे कमल की डंडी के टूट जाने पर भी, उसके अंदर के बारीक धागे आपस में जुड़े ही रहते हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
यदि केनचित् कारणेन महापुरुषाणां मैत्री नश्यति, तथापि तेषां मनसि भूतपूर्वमित्रस्य कृते कोऽपि द्वेषः शत्रुता वा न उत्पद्यते। यथा कमलस्य नालं छिद्यते चेदपि तस्य अन्तस्थाः सूक्ष्मतन्तवः परस्परं बद्धाः एव तिष्ठन्ति, तथैव।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
साधूनां गुणाः स्नेहच्छेदे अपि विकृतिम् न आयान्ति। हि मृणालानां भङ्गे अपि तन्तवः अनुबध्नन्ति।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa 1.94
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"स्नेहच्छेदेऽपि साधूनां गुणा नायान्ति विकृतिम्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa 1.94. সহজ অর্থ: কোনো কারণে বন্ধুত্বের বা স্নেহের সম্পর্ক ছিন্ন হয়ে গেলেও, সজ্জন মানুষের স্বভাব বা গুণের কোনো বিকৃতি ঘটে না (তাঁরা কখনো শত্রুতা করেন না)। ঠিক যেমন পদ্মফুলের ডাঁটাটি ভেঙে দু-টুকরো হয়ে গেলেও, তার ভেতরের সূক্ষ্ম সুতোগুলো কিন্তু একে অপরের সাথে যুক্তই থাকে। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Even if the bond of affection is completely severed, the character and virtues of noble people do not become corrupted (they do not turn into enemies). Even when the lotus stem is broken, its fine, delicate threads still remain connected. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यदि केनचित् कारणेन महापुरुषाणां मैत्री नश्यति, तथापि तेषां मनसि भूतपूर्वमित्रस्य कृते कोऽपि द्वेषः शत्रुता वा न उत्पद्यते। यथा कमलस्य नालं छिद्यते चेदपि तस्य अन्तस्थाः सूक्ष्मतन्तवः परस्परं बद्धाः एव तिष्ठन्ति, तथैव। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই সুভাষিতটি আমাদের জীবনে সঠিক পথ প্রদর্শন করে এবং চিরন্তন সত্যকে সামনে নিয়ে আসে। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Even if the bond of affection is completely severed, the character and virtues of noble people do not become corrupted (they do not turn into enemies). Even when the lotus stem is broken, its fine, delicate threads still remain connected.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa 1.94.