धर्मः Shloka 54 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
शतेषु जायते शूरः सहस्रेषु च पण्डितः। वक्ता दशसहस्रेषु दाता भवति वा न वा॥
2. বাংলা / Bengali Script
শতেষু জাযতে শূরঃ সহস্রেষু চ পণ্ডিতঃ। বক্তা দশসহস্রেষু দাতা ভবতি বা ন বা॥
3. IAST (Transliteration)
śateṣu jāyate śūraḥ sahasreṣu ca paṇḍitaḥ | vaktā daśasahasreṣu dātā bhavati vā na vā ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A brave person is born among a hundred; a learned scholar among a thousand. An eloquent speaker is found among ten thousand, but a truly generous giver may or may not be found even then.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
একশ জনের মধ্যে একজন শূর (বীর) জন্মায়; হাজার জনের মধ্যে একজন পণ্ডিত হন। দশ হাজার জনের মধ্যে একজন সুবক্তা পাওয়া যায়, কিন্তু প্রকৃত দাতা সেভাবে পাওয়া যায় কি না সন্দেহ।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
सौ लोगों में कोई एक शूरवीर जन्म लेता है; हजार लोगों में कोई एक विद्वान होता है। दस हजार में कोई एक अच्छा वक्ता होता है, परन्तु एक सच्चा दानी तो मिलता है या नहीं भी मिलता (अत्यंत दुर्लभ है)।
7. संस्कृतभावार्थः
शतेषु जनेषु कश्चित् एकः वीरः भवति। सहस्रेषु जनेषु एकः विद्वान् भवति। दशसहस्रेषु जनेषु कश्चित् एकः उत्तमः वक्ता भवति। परन्तु निःस्वार्थः दानी पुरुषः तु अतीव दुर्लभः अस्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
शतेषु जायते शूरः सहस्रेषु च पण्डितः। वक्ता दशसहस्रेषु दाता भवति वा न वा।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra (Nīti section)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"शतेषु जायते शूरः सहस्रेषु च पण्डितः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি धर्मः বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra (Nīti section). সহজ অর্থ: একশ জনের মধ্যে একজন শূর (বীর) জন্মায়; হাজার জনের মধ্যে একজন পণ্ডিত হন। দশ হাজার জনের মধ্যে একজন সুবক্তা পাওয়া যায়, কিন্তু প্রকৃত দাতা সেভাবে পাওয়া যায় কি না সন্দেহ। ধর্ম (Dharma) হলো সেই চিরন্তন নীতি যা মানবজীবনকে সুশৃঙ্খল ও সার্থক করে তোলে। ধর্মানুশীলন ব্যক্তিকে সৎপথে পরিচালিত করে এবং সমাজে শান্তি প্রতিষ্ঠা করে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: A brave person is born among a hundred; a learned scholar among a thousand. An eloquent speaker is found among ten thousand, but a truly generous giver may or may not be found even then. সংস্কৃত ভাষ্যঃ शतेषु जनेषु कश्चित् एकः वीरः भवति। सहस्रेषु जनेषु एकः विद्वान् भवति। दशसहस्रेषु जनेषु कश्चित् एकः उत्तमः वक्ता भवति। परन्तु निःस्वार्थः दानी पुरुषः तु अतीव दुर्लभः अस्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More धर्मः Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
A brave person is born among a hundred; a learned scholar among a thousand. An eloquent speaker is found among ten thousand, but a truly generous giver may or may not be found even then.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra (Nīti section).