धर्मः Shloka 18 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
परोपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम्। धर्मे स्वीयमनुष्ठानं कस्यचित् तु महात्मनः॥
2. বাংলা / Bengali Script
পরোপদেশে পাণ্ডিত্যং সর্বেষাং সুকরং নৃণাম্। ধর্মে স্বীযমনুষ্ঠানং কস্যচিত্ তু মহাত্মনঃ॥
3. IAST (Transliteration)
paropadeśe pāṇḍityaṃ sarveṣāṃ sukaraṃ nṛṇām | dharme svīyamanuṣṭhānaṃ kasyacit tu mahātmanaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Showing expertise in advising others is easy for all men. However, actually practicing dharma in one's own life is a quality found only in a rare, great soul.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
অন্যকে উপদেশ দেওয়ার ক্ষেত্রে পাণ্ডিত্য দেখানো সমস্ত মানুষের জন্যই খুব সহজ। কিন্তু নিজের জীবনে ধর্মের প্রকৃত অনুশীলন কেবল বিরল কোনো মহাত্মাই করতে পারেন।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
दूसरों को उपदेश देने में चतुराई दिखाना सभी मनुष्यों के लिए बहुत आसान है। परन्तु स्वयं धर्म का आचरण करना किसी विरले महात्मा का ही काम है।
7. संस्कृतभावार्थः
अन्येभ्यः जनेभ्यः उपदेशदाने सर्वे नराः पण्डिताः (निपुणाः) भवन्ति, एतत् कार्यम् अतीव सुलभम् अस्ति। परन्तु स्वजीवने धर्मस्य आचरणं कश्चित् विरलः महात्मा एव करोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
परःपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम्। धर्मे स्वीयमनुष्ठानं कस्यचित् तु महात्मनः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa, Sandhi 116
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"परोपदेशे पाण्डित्यं सर्वेषां सुकरं नृणाम्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি धर्मः বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa, Sandhi 116. সহজ অর্থ: অন্যকে উপদেশ দেওয়ার ক্ষেত্রে পাণ্ডিত্য দেখানো সমস্ত মানুষের জন্যই খুব সহজ। কিন্তু নিজের জীবনে ধর্মের প্রকৃত অনুশীলন কেবল বিরল কোনো মহাত্মাই করতে পারেন। ধর্ম (Dharma) হলো সেই চিরন্তন নীতি যা মানবজীবনকে সুশৃঙ্খল ও সার্থক করে তোলে। ধর্মানুশীলন ব্যক্তিকে সৎপথে পরিচালিত করে এবং সমাজে শান্তি প্রতিষ্ঠা করে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Showing expertise in advising others is easy for all men. However, actually practicing dharma in one's own life is a quality found only in a rare, great soul. সংস্কৃত ভাষ্যঃ अन्येभ्यः जनेभ्यः उपदेशदाने सर्वे नराः पण्डिताः (निपुणाः) भवन्ति, एतत् कार्यम् अतीव सुलभम् अस्ति। परन्तु स्वजीवने धर्मस्य आचरणं कश्चित् विरलः महात्मा एव करोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More धर्मः Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
Showing expertise in advising others is easy for all men. However, actually practicing dharma in one's own life is a quality found only in a rare, great soul.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa, Sandhi 116.