विद्या Shloka 63 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम्। बुद्ध्या तस्यापकर्षन्ति सोऽवाचीनानि पश्यति॥
2. বাংলা / Bengali Script
যস্মৈ দেবাঃ প্রযচ্ছন্তি পুরুষায পরাভবম্। বুদ্ধ্যা তস্যাপকর্ষন্তি সোঽবাচীনানি পশ্যতি॥
3. IAST (Transliteration)
yasmai devāḥ prayacchanti puruṣāya parābhavam | buddhyā tasyāpakarṣanti so'vācīnāni paśyati ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
When the gods wish to bring ruin and defeat upon a man, they first strip him of his good intellect. Consequently, that man begins to view everything backward (making terrible, self-destructive choices).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
দেবতারা যখন কোনো মানুষের পতন বা পরাজয় ঘটাতে চান, তখন তাঁরা প্রথমেই তার সুবুদ্ধি কেড়ে নেন। এর ফলে সেই ব্যক্তি সবকিছু উলটো দেখতে শুরু করে (এবং নিজের ধ্বংস নিজেই ডেকে আনে)।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
देवता जिस मनुष्य को पराजय (विनाश) देना चाहते हैं, वे सबसे पहले उसकी बुद्धि हर लेते हैं (नष्ट कर देते हैं)। जिसके कारण वह मनुष्य हर सही बात को उल्टा (गलत) ही समझने लगता है।
7. संस्कृतभावार्थः
यस्य पुरुषस्य भाग्यं देवाः नाशयितुम् इच्छन्ति, सर्वप्रथमं ते तस्य प्रज्ञां (सुबुद्धिं) भ्रष्टां कुर्वन्ति। ततः सः विवेकहीनः जनः अनुचितम् आचरणं करोति सर्वं विपरीतं च पश्यति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम्। बुद्ध्या तस्यापकर्षन्ति सः वाचीनानि पश्यति।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahābhārata, Sabhā Parva 81.8 (Dyūta Parva)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Mahābhārata, Sabhā Parva 81.8 (Dyūta Parva). সহজ অর্থ: দেবতারা যখন কোনো মানুষের পতন বা পরাজয় ঘটাতে চান, তখন তাঁরা প্রথমেই তার সুবুদ্ধি কেড়ে নেন। এর ফলে সেই ব্যক্তি সবকিছু উলটো দেখতে শুরু করে (এবং নিজের ধ্বংস নিজেই ডেকে আনে)। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: When the gods wish to bring ruin and defeat upon a man, they first strip him of his good intellect. Consequently, that man begins to view everything backward (making terrible, self-destructive choices). সংস্কৃত ভাষ্যঃ यस्य पुरुषस्य भाग्यं देवाः नाशयितुम् इच्छन्ति, सर्वप्रथमं ते तस्य प्रज्ञां (सुबुद्धिं) भ्रष्टां कुर्वन्ति। ततः सः विवेकहीनः जनः अनुचितम् आचरणं करोति सर्वं विपरीतं च पश्यति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
When the gods wish to bring ruin and defeat upon a man, they first strip him of his good intellect. Consequently, that man begins to view everything backward (making terrible, self-destructive choices).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahābhārata, Sabhā Parva 81.8 (Dyūta Parva).