विद्या Shloka 59 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
अष्टौ गुणा पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च। पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च॥
2. বাংলা / Bengali Script
অষ্টৌ গুণা পুরুষং দীপযন্তি প্রজ্ঞা চ কৌল্যং চ দমঃ শ্রুতং চ। পরাক্রমশ্চাবহুভাষিতা চ দানং যথাশক্তি কৃতজ্ঞতা চ॥
3. IAST (Transliteration)
aṣṭau guṇā puruṣaṃ dīpayanti prajñā ca kaulyaṃ ca damaḥ śrutaṃ ca | parākramaścābahubhāṣitā ca dānaṃ yathāśakti kṛtajñatā ca ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Eight specific qualities illuminate (glorify) a man: Deep intellect (wisdom), a noble lineage (good upbringing), self-control, knowledge of the scriptures, valor (courage), speaking in moderation (not being overly talkative), giving charity according to one's capacity, and gratitude.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
আটটি গুণ মানুষকে প্রকৃতরূপে আলোকিত বা গৌরবান্বিত করে: প্রজ্ঞা (বা তীক্ষ্ণ বুদ্ধি), সদ্বংশজাত হওয়া, ইন্দ্রিয়দমন বা সংযম, শাস্ত্রজ্ঞান, পরাক্রম (বা বীরত্ব), অল্প কথা বলার অভ্যাস, সাধ্যমতো দান করা এবং কৃতজ্ঞতা।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
आठ गुण किसी भी मनुष्य को प्रकाशित (गौरवान्वित) करते हैं: प्रज्ञा (बुद्धि), अच्छे कुल में जन्म (संस्कार), इंद्रियों पर नियंत्रण, शास्त्रों का ज्ञान, पराक्रम (वीरता), बहुत अधिक न बोलना (कम और सार्थक बोलना), अपनी शक्ति के अनुसार दान देना, और कृतज्ञता (दूसरों के किए गए उपकार को मानना)।
7. संस्कृतभावार्थः
संसारे एते अष्ट गुणाः मनुष्यस्य कीर्तिं वर्धयन्ति—१. उत्तमबुद्धिः, २. श्रेष्ठवंशः, ३. इन्द्रियनिग्रहः, ४. शास्त्रज्ञानं, ५. शूरवीरता, ६. मितभाषणं, ७. निजसामर्थ्यानुसारं दानं, तथा च ८. अन्यैः कृतस्य उपकारस्य स्मरणम् (कृतज्ञता)।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
अष्टौ गुणा पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च। पराक्रमश्चाबहुभाषिता च दानं यथाशक्ति कृतज्ञता च।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahābhārata, Udyoga Parva 35.53 (Vidura Nīti)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"अष्टौ गुणा पुरुषं दीपयन्ति प्रज्ञा च कौल्यं च दमः श्रुतं च" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Mahābhārata, Udyoga Parva 35.53 (Vidura Nīti). সহজ অর্থ: আটটি গুণ মানুষকে প্রকৃতরূপে আলোকিত বা গৌরবান্বিত করে: প্রজ্ঞা (বা তীক্ষ্ণ বুদ্ধি), সদ্বংশজাত হওয়া, ইন্দ্রিয়দমন বা সংযম, শাস্ত্রজ্ঞান, পরাক্রম (বা বীরত্ব), অল্প কথা বলার অভ্যাস, সাধ্যমতো দান করা এবং কৃতজ্ঞতা। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Eight specific qualities illuminate (glorify) a man: Deep intellect (wisdom), a noble lineage (good upbringing), self-control, knowledge of the scriptures, valor (courage), speaking in moderation (not being overly talkative), giving charity according to one's capacity, and gratitude. সংস্কৃত ভাষ্যঃ संसारे एते अष्ट गुणाः मनुष्यस्य कीर्तिं वर्धयन्ति—१. उत्तमबुद्धिः, २. श्रेष्ठवंशः, ३. इन्द्रियनिग्रहः, ४. शास्त्रज्ञानं, ५. शूरवीरता, ६. मितभाषणं, ७. निजसामर्थ्यानुसारं दानं, तथा च ८. अन्यैः कृतस्य उपकारस्य स्मरणम् (कृतज्ञता)। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
Eight specific qualities illuminate (glorify) a man: Deep intellect (wisdom), a noble lineage (good upbringing), self-control, knowledge of the scriptures, valor (courage), speaking in moderation (not being overly talkative), giving charity according to one's capacity, and gratitude.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahābhārata, Udyoga Parva 35.53 (Vidura Nīti).