विद्या Shloka 56 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
आरम्भगुर्वी क्षयिणी क्रमेण लघ्वी पुरा वृद्धिमती च पश्चात्। दिनस्य पूर्वार्धपरार्धभिन्ना छायेव मैत्री खलसज्जनानाम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
আরম্ভগুর্বী ক্ষযিণী ক্রমেণ লঘ্বী পুরা বৃদ্ধিমতী চ পশ্চাত্। দিনস্য পূর্বার্ধপরার্ধভিন্না ছাযেব মৈত্রী খলসজ্জনানাম্॥
3. IAST (Transliteration)
ārambhagurvī kṣayiṇī krameṇa laghvī purā vṛddhimatī ca paścāt | dinasya pūrvārdhaparārdhabhinnā chāyeva maitrī khalasajjanānām ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
The friendship of the wicked and the friendship of the noble are completely different, exactly like the shadows of the morning and the afternoon. The friendship of the wicked starts out huge but diminishes over time (like a morning shadow). Conversely, the friendship of the noble starts out small but grows steadily stronger over time (like an afternoon shadow).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
দুর্জন এবং সজ্জন মানুষের বন্ধুত্ব ঠিক দিনের প্রথমার্ধ এবং দ্বিতীয়ার্ধের ছায়ার মতোই ভিন্ন প্রকৃতির। দুর্জনের বন্ধুত্ব সকালের ছায়ার মতো শুরুতে খুব দীর্ঘ বা নিবিড় হয়, কিন্তু সময়ের সাথে সাথে তা কমতে থাকে। অন্যদিকে, সজ্জনের বন্ধুত্ব দুপুরের ছায়ার মতো শুরুতে খুব ছোট বা সামান্য হয়, কিন্তু সময়ের সাথে সাথে তা ক্রমশ বৃদ্ধি পায় ও গভীর হয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
दुष्टों और सज्जनों की मित्रता दिन के पहले भाग (सुबह) और दूसरे भाग (दोपहर के बाद) की परछाई के समान अलग-अलग होती है। दुष्टों की मित्रता सुबह की परछाई की तरह शुरू में बहुत बड़ी होती है लेकिन धीरे-धीरे घटती जाती है। जबकि सज्जनों की मित्रता दोपहर की परछाई की तरह शुरू में छोटी होती है परन्तु बाद में लगातार बढ़ती (गहरी होती) जाती है।
7. संस्कृतभावार्थः
दुर्जनानां सज्जनानां च मित्रता क्रमशः प्रातःकालस्य सायं-कालस्य च छाया इव भवति। प्रातःकाले छाया दीर्घा भवति परन्तु शनैः शनैः क्षीयते, तथैव दुष्टानां मैत्री आरम्भे प्रगाढा दृश्यते परन्तु शीघ्रम् एव नश्यति। अपराह्णे छाया आरम्भे लघ्वी भवति परन्तु क्रमेण वर्धते, तथैव सज्जनानां मित्रता आरम्भे स्वल्पा भवति परन्तु समयेन सह सुदृढा भवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
आरम्भगुर्वी क्षयिणी क्रमेण लघ्वी पुरा वृद्धिमती च पश्चात्। दिनस्य पूर्वार्धपरार्धभिन्ना छायेव मैत्री खलसज्जनानाम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhartṛhari, Nītiśataka 60
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"आरम्भगुर्वी क्षयिणी क्रमेण लघ्वी पुरा वृद्धिमती च पश्चात्" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Bhartṛhari, Nītiśataka 60. সহজ অর্থ: দুর্জন এবং সজ্জন মানুষের বন্ধুত্ব ঠিক দিনের প্রথমার্ধ এবং দ্বিতীয়ার্ধের ছায়ার মতোই ভিন্ন প্রকৃতির। দুর্জনের বন্ধুত্ব সকালের ছায়ার মতো শুরুতে খুব দীর্ঘ বা নিবিড় হয়, কিন্তু সময়ের সাথে সাথে তা কমতে থাকে। অন্যদিকে, সজ্জনের বন্ধুত্ব দুপুরের ছায়ার মতো শুরুতে খুব ছোট বা সামান্য হয়, কিন্তু সময়ের সাথে সাথে তা ক্রমশ বৃদ্ধি পায় ও গভীর হয়। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: The friendship of the wicked and the friendship of the noble are completely different, exactly like the shadows of the morning and the afternoon. The friendship of the wicked starts out huge but diminishes over time (like a morning shadow). Conversely, the friendship of the noble starts out small but grows steadily stronger over time (like an afternoon shadow). সংস্কৃত ভাষ্যঃ दुर्जनानां सज्जनानां च मित्रता क्रमशः प्रातःकालस्य सायं-कालस्य च छाया इव भवति। प्रातःकाले छाया दीर्घा भवति परन्तु शनैः शनैः क्षीयते, तथैव दुष्टानां मैत्री आरम्भे प्रगाढा दृश्यते परन्तु शीघ्रम् एव नश्यति। अपराह्णे छाया आरम्भे लघ्वी भवति परन्तु क्रमेण वर्धते, तथैव सज्जनानां मित्रता आरम्भे स्वल्पा भवति परन्तु समयेन सह सुदृढा भवति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই শিক্ষাটি আজও সমানভাবে প্রাসঙ্গিক এবং আমাদের দৈনন্দিন জীবনে প্রয়োগ করা উচিত।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
The friendship of the wicked and the friendship of the noble are completely different, exactly like the shadows of the morning and the afternoon. The friendship of the wicked starts out huge but diminishes over time (like a morning shadow). Conversely, the friendship of the noble starts out small...
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhartṛhari, Nītiśataka 60.