विद्या Shloka 19 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि। शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः॥
2. বাংলা / Bengali Script
বিদ্যাবিনযসম্পন্নে ব্রাহ্মণে গবি হস্তিনি। শুনি চৈব শ্বপাকে চ পণ্ডিতাঃ সমদর্শিনঃ॥
3. IAST (Transliteration)
vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini | śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Those who are truly wise (Panditas) look with an equal eye of spiritual vision upon a Brahmin endowed with learning and humility, a cow, an elephant, a dog, and an outcast (dog-eater).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যাঁরা প্রকৃত পণ্ডিত বা তত্ত্বজ্ঞানী, তাঁরা বিদ্যা ও বিনয়সম্পন্ন ব্রাহ্মণ, একটি গোরু, একটি হাতি, একটি কুকুর এবং একজন চণ্ডাল (শ্বপাক)—সকলের মধ্যেই একই পরমাত্মার দর্শন করেন এবং সবাইকে সমদৃষ্টিতে দেখেন।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जो सच्चे ज्ञानी (पंडित) हैं, वे विद्या और नम्रता से युक्त ब्राह्मण, गाय, हाथी, कुत्ते और चांडाल (कुत्ते का मांस खाने वाले)—इन सभी को एक समान दृष्टि (सभी में एक ही आत्मा को देखने की दृष्टि) से देखते हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
ये यथार्थज्ञानिनः (तत्त्वदर्शिनः) सन्ति, तेषां कृते बाह्यरूपस्य कोऽपि भेदः नास्ति। ते विद्वति ब्राह्मणे, धेनौ, गजे, कुक्कुरे, तथा च चाण्डाले—सर्वेषु एकस्य एव परमात्मनः दर्शनं कुर्वन्ति, अतः ते समदर्शिनः भवन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि। शुनि च एव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhagavad Gītā 5.18
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি विद्या বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Bhagavad Gītā 5.18. সহজ অর্থ: যাঁরা প্রকৃত পণ্ডিত বা তত্ত্বজ্ঞানী, তাঁরা বিদ্যা ও বিনয়সম্পন্ন ব্রাহ্মণ, একটি গোরু, একটি হাতি, একটি কুকুর এবং একজন চণ্ডাল (শ্বপাক)—সকলের মধ্যেই একই পরমাত্মার দর্শন করেন এবং সবাইকে সমদৃষ্টিতে দেখেন। বিদ্যা (Vidya) বা জ্ঞানই সর্বশ্রেষ্ঠ সম্পদ। বিদ্যা কখনও নষ্ট হয় না এবং যত বেশি বিতরণ করা যায় ততই বৃদ্ধি পায়। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Those who are truly wise (Panditas) look with an equal eye of spiritual vision upon a Brahmin endowed with learning and humility, a cow, an elephant, a dog, and an outcast (dog-eater). সংস্কৃত ভাষ্যঃ ये यथार्थज्ञानिनः (तत्त्वदर्शिनः) सन्ति, तेषां कृते बाह्यरूपस्य कोऽपि भेदः नास्ति। ते विद्वति ब्राह्मणे, धेनौ, गजे, कुक्कुरे, तथा च चाण्डाले—सर्वेषु एकस्य एव परमात्मनः दर्शनं कुर्वन्ति, अतः ते समदर्शिनः भवन्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
Those who are truly wise (Panditas) look with an equal eye of spiritual vision upon a Brahmin endowed with learning and humility, a cow, an elephant, a dog, and an outcast (dog-eater).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhagavad Gītā 5.18.