नारी Shloka 9 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
आकारैरिङ्गितैर्गत्या चेष्टया भाषितेन च। नेत्रवक्त्रविकारैश्च लक्ष्यतेऽन्तर्गतं मनः॥
2. বাংলা / Bengali Script
আকারৈরিঙ্গিতৈর্গত্যা চেষ্টযা ভাষিতেন চ। নেত্রবক্ত্রবিকারৈশ্চ লক্ষ্যতেঽন্তর্গতং মনঃ॥
3. IAST (Transliteration)
ākārairiṅgitairgatyā ceṣṭayā bhāṣitena ca | netravaktravikāraiśca lakṣyate'ntargataṃ manaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
The inner workings of the mind can be accurately observed and understood through a person's physical appearance, gestures, gait (manner of walking), actions, speech, and the subtle changes in their eyes and face.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
মানুষের বাহ্যিক আকৃতি, হাবভাব বা ইঙ্গিত, হাঁটার ভঙ্গি, কাজকর্ম, কথাবার্তা এবং চোখ ও মুখের সামান্য পরিবর্তন দেখেই তার মনের ভেতরের আসল কথা বা উদ্দেশ্য সহজেই লক্ষ্য করা যায়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
किसी भी व्यक्ति के मन की छिपी हुई बातों (इरादों) को उसकी शारीरिक बनावट, इशारों, चलने के तरीके, हरकतों, बोलने के ढंग, और उसकी आँखों तथा चेहरे के भावों (बदलावों) से आसानी से जाना जा सकता है।
7. संस्कृतभावार्थः
कस्यचित् मानवस्य अन्तर्मनसि किं चलति इति ज्ञातुम् तस्य शारीरिकः आकारः, तस्य सङ्केताः, गमनस्य शैली, कार्याणि, भाषणं, तथा च तस्य नेत्रयोः मुखस्य च भावाः (परिवर्तनानि) एव पर्याप्ताः सन्ति। एतैः सर्वं रहस्यं प्रकटीभवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
आकारैः, इङ्गितैः, गत्या, चेष्टया, भाषितेन च, नेत्र-वक्त्र-विकारैः च अन्तर्गतं मनः लक्ष्यते।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Manusmṛti 8.26 / Pañcatantra 1.45
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"आकारैरिङ्गितैर्गत्या चेष्टया भाषितेन च" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি नारी বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Manusmṛti 8.26 / Pañcatantra 1.45. সহজ অর্থ: মানুষের বাহ্যিক আকৃতি, হাবভাব বা ইঙ্গিত, হাঁটার ভঙ্গি, কাজকর্ম, কথাবার্তা এবং চোখ ও মুখের সামান্য পরিবর্তন দেখেই তার মনের ভেতরের আসল কথা বা উদ্দেশ্য সহজেই লক্ষ্য করা যায়। নারী বা স্ত্রীজাতি সম্পর্কিত এই সুভাষিতগুলি সমাজে নারীর মর্যাদা ও গুরুত্বকে তুলে ধরে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: The inner workings of the mind can be accurately observed and understood through a person's physical appearance, gestures, gait (manner of walking), actions, speech, and the subtle changes in their eyes and face. সংস্কৃত ভাষ্যঃ कस्यचित् मानवस्य अन्तर्मनसि किं चलति इति ज्ञातुम् तस्य शारीरिकः आकारः, तस्य सङ्केताः, गमनस्य शैली, कार्याणि, भाषणं, तथा च तस्य नेत्रयोः मुखस्य च भावाः (परिवर्तनानि) एव पर्याप्ताः सन्ति। एतैः सर्वं रहस्यं प्रकटीभवति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এটি কেবল একটি শ্লোক নয়, বরং জীবনযাপনের এক অমূল্য নির্দেশিকা। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More नारी Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
The inner workings of the mind can be accurately observed and understood through a person's physical appearance, gestures, gait (manner of walking), actions, speech, and the subtle changes in their eyes and face.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Manusmṛti 8.26 / Pañcatantra 1.45.