नारी Shloka 63 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
शत्रुणा न हि सन्दध्यात् सुश्लिष्टेनापि सन्धिना। सुतप्तमपि पानीयं शमयत्येव पावकम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
শত্রুণা ন হি সন্দধ্যাত্ সুশ্লিষ্টেনাপি সন্ধিনা। সুতপ্তমপি পানীযং শমযত্যেব পাবকম্॥
3. IAST (Transliteration)
śatruṇā na hi sandadhyāt suśliṣṭenāpi sandhinā | sutaptamapi pānīyaṃ śamayatyeva pāvakam ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
One should not form an alliance with an enemy, no matter how strong, tight, or well-crafted the treaty may seem. Water, even when heated to a boiling point, ultimately still extinguishes the fire.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
শত্রুর সাথে চুক্তি যতই সুদৃঢ় হোক না কেন, তার সাথে কখনো সন্ধি করা উচিত নয়। কারণ, জলকে আগুনে ফুটিয়ে যতই গরম করা হোক না কেন, তা শেষ পর্যন্ত আগুনকে নিভিয়েই দেয় (শত্রু স্বভাবতই শত্রু থাকে)।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
शत्रु के साथ संधि (समझौता) चाहे कितनी भी पक्की और मजबूत क्यों न हो, उसके साथ कभी मित्रता नहीं करनी चाहिए। क्योंकि पानी को चाहे कितना भी गर्म कर लिया जाए, वह अंत में आग को बुझा ही देता है।
7. संस्कृतभावार्थः
शत्रुणा सह सन्धिः (समझौता) कियत् अपि दृढं भवेत्, तथापि तस्मिन् विश्वासं कृत्वा मैत्री न कर्तव्या। यथा जलम् अग्नौ स्थापयित्वा अतीव उष्णं क्रियते चेदपि, तस्य स्वभावः अग्नेः शमनम् एव अस्ति, तथैव शत्रोः स्वभावः विनाशम् एव करोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
शत्रुणा न हि सन्दध्यात् सुश्लिष्टेनापि सन्धिना। सुतप्तमपि पानीयं शमयत्येव पावकम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Pañcatantra 3.16 (Kākolūkīyam)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"शत्रुणा न हि सन्दध्यात् सुश्लिष्टेनापि सन्धिना" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি नारी বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Pañcatantra 3.16 (Kākolūkīyam). সহজ অর্থ: শত্রুর সাথে চুক্তি যতই সুদৃঢ় হোক না কেন, তার সাথে কখনো সন্ধি করা উচিত নয়। কারণ, জলকে আগুনে ফুটিয়ে যতই গরম করা হোক না কেন, তা শেষ পর্যন্ত আগুনকে নিভিয়েই দেয় (শত্রু স্বভাবতই শত্রু থাকে)। নারী বা স্ত্রীজাতি সম্পর্কিত এই সুভাষিতগুলি সমাজে নারীর মর্যাদা ও গুরুত্বকে তুলে ধরে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: One should not form an alliance with an enemy, no matter how strong, tight, or well-crafted the treaty may seem. Water, even when heated to a boiling point, ultimately still extinguishes the fire. সংস্কৃত ভাষ্যঃ शत्रुणा सह सन्धिः (समझौता) कियत् अपि दृढं भवेत्, तथापि तस्मिन् विश्वासं कृत्वा मैत्री न कर्तव्या। यथा जलम् अग्नौ स्थापयित्वा अतीव उष्णं क्रियते चेदपि, तस्य स्वभावः अग्नेः शमनम् एव अस्ति, तथैव शत्रोः स्वभावः विनाशम् एव करोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More नारी Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
One should not form an alliance with an enemy, no matter how strong, tight, or well-crafted the treaty may seem. Water, even when heated to a boiling point, ultimately still extinguishes the fire.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Pañcatantra 3.16 (Kākolūkīyam).