नारी Shloka 61 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
मित्रं प्रीतिरसायनं नयनयोरानन्दनं चेतसः पात्रं यत्सुखदुःखयोः सहभवेन्मित्रेण तद् दुर्लभम्। ये चान्ये सुहृदः समृद्धिसमये द्रव्याभिलाषाकुलाः ते सर्वत्र मिलन्ति तत्त्वनिकषग्रावा तु तेषां विपत्॥
2. বাংলা / Bengali Script
মিত্রং প্রীতিরসাযনং নযনযোরানন্দনং চেতসঃ পাত্রং যত্সুখদুঃখযোঃ সহভবেন্মিত্রেণ তদ্ দুর্লভম্। যে চান্যে সুহৃদঃ সমৃদ্ধিসমযে দ্রব্যাভিলাষাকুলাঃ তে সর্বত্র মিলন্তি তত্ত্বনিকষগ্রাবা তু তেষাং বিপত্॥
3. IAST (Transliteration)
mitraṃ prītirasāyanaṃ nayanayorānandanaṃ cetasaḥ pātraṃ yatsukhaduḥkhayoḥ sahabhavenmitreṇa tad durlabham | ye cānye suhṛdaḥ samṛddhisamaye dravyābhilāṣākulāḥ te sarvatra milanti tattvanikaṣagrāvā tu teṣāṃ vipat ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A friend who is an elixir of love, a delight to the eyes and heart, and who equally shares both your happiness and sorrow is extremely rare. Other "friends" who flock together during prosperous times, greedy for your wealth, are found everywhere; but adversity is the true touchstone that tests their reality.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যে বন্ধু প্রেমের সুধা, চোখ ও হৃদয়ের আনন্দ, এবং যে সুখ ও দুঃখ সমানভাবে ভাগ করে নেয়—এমন বন্ধু অত্যন্ত বিরল। সুসময়ে সম্পদের লোভে যে সব 'বন্ধু' জুটে যায়, তাদের সর্বত্রই পাওয়া যায়; কিন্তু তাদের আসল কষ্টিপাথর হলো বিপদের দিন।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
वह मित्र जो प्रेम का अमृत है, आँखों और मन को आनंद देने वाला है, और जो सुख-दुःख में साथ रहता है—ऐसा मित्र अत्यंत दुर्लभ है। समृद्धि (अच्छे समय) में धन के लालच से आने वाले 'मित्र' तो हर जगह मिल जाते हैं; परन्तु उनकी असली कसौटी (परख) विपत्ति का समय ही है।
7. संस्कृतभावार्थः
यः सखा प्रेम्णः औषधम् अस्ति, यस्य दर्शनेन नेत्रयोः मनसि च आह्लादः भवति, यः च सुखे दुःखे च समभागी भवति, तादृशं मित्रम् अतीव दुर्लभम्। अन्ये स्वार्थिनः जनाः ये केवलं धनस्य लोभेन सुसमये आगच्छन्ति, ते तु सर्वत्र सुलभाः सन्ति। परन्तु तेषां यथार्थपरीक्षा सङ्कटकाले एव भवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
मित्रं प्रीतिरसायनं नयनयोरानन्दनं चेतसः पात्रं यत्सुखदुःखयोः सहभवेन्मित्रेण तद् दुर्लभम्। ये चान्ये सुहृदः समृद्धिसमये द्रव्याभिलाषाकुलाः ते सर्वत्र मिलन्ति तत्त्वनिकषग्रावा तु तेषां विपत्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa, Mitralābha 1.224
More नारी Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
A friend who is an elixir of love, a delight to the eyes and heart, and who equally shares both your happiness and sorrow is extremely rare. Other "friends" who flock together during prosperous times, greedy for your wealth, are found everywhere; but adversity is the true touchstone that tests th...
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa, Mitralābha 1.224.