हास्यम् Shloka 52 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
परोऽपि हितवान् बन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः। अहितो देहजो व्याधिर्हितमारण्यमौषधम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
পরোঽপি হিতবান্ বন্ধুর্বন্ধুরপ্যহিতঃ পরঃ। অহিতো দেহজো ব্যাধির্হিতমারণ্যমৌষধম্॥
3. IAST (Transliteration)
paro'pi hitavān bandhurbandhurapyahitaḥ paraḥ | ahito dehajo vyādhirhitamāraṇyamauṣadham ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A stranger who acts for your benefit is your true relative; but a relative who harms you is a complete stranger (an enemy). A disease, though born inside one's own body, is harmful; whereas a medicinal herb, though growing far away in the wild forest, is highly beneficial.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
একজন অপরিচিত ব্যক্তি যদি তোমার মঙ্গল করে, তবে সে-ই তোমার প্রকৃত আত্মীয়; কিন্তু নিজের আত্মীয় হয়েও যে তোমার ক্ষতি করে, সে আসলে পর (শত্রু)। যেমন নিজের শরীরে জন্ম নেওয়া রোগ সর্বদা ক্ষতিকর, কিন্তু বহুদূরের অরণ্যে জন্ম নেওয়া ওষুধি গাছ অত্যন্ত হিতকর।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
कोई पराया व्यक्ति भी यदि तुम्हारी भलाई करे, तो वह तुम्हारा सगा (रिश्तेदार) है; परन्तु अपना सगा भी यदि तुम्हारा नुकसान करे, तो वह पराया (शत्रु) ही है। जैसे अपने ही शरीर में पैदा होने वाली बीमारी हमेशा नुकसान ही करती है, जबकि दूर जंगल में पैदा होने वाली जड़ी-बूटी शरीर की भलाई करती है।
7. संस्कृतभावार्थः
यः अपरिचितः जनः अस्माकम् उपकारं करोति, सः एव यथार्थः बान्धवः। परन्तु यः निजवान्धवः अस्माकम् अपकारं करोति, सः परकीयः (शत्रुः) एव अस्ति। यथा रोगः स्वशरीरे एव उत्पद्यते तथापि सः शत्रुः अस्ति। परन्तु औषधं दूरे वने उत्पद्यते तथापि तत् रोगं नाशयित्वा अस्माकं हितं करोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
हितवान् परः अपि बन्धुः, अहितः बन्धुः अपि परः। देहजः व्याधिः अहितः; आरण्यम् औषधम् हितम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa, Mitralābha 1.101
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"परोऽपि हितवान् बन्धुर्बन्धुरप्यहितः परः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Hitopadeśa, Mitralābha 1.101. সহজ অর্থ: একজন অপরিচিত ব্যক্তি যদি তোমার মঙ্গল করে, তবে সে-ই তোমার প্রকৃত আত্মীয়; কিন্তু নিজের আত্মীয় হয়েও যে তোমার ক্ষতি করে, সে আসলে পর (শত্রু)। যেমন নিজের শরীরে জন্ম নেওয়া রোগ সর্বদা ক্ষতিকর, কিন্তু বহুদূরের অরণ্যে জন্ম নেওয়া ওষুধি গাছ অত্যন্ত হিতকর। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: A stranger who acts for your benefit is your true relative; but a relative who harms you is a complete stranger (an enemy). A disease, though born inside one's own body, is harmful; whereas a medicinal herb, though growing far away in the wild forest, is highly beneficial. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यः अपरिचितः जनः अस्माकम् उपकारं करोति, सः एव यथार्थः बान्धवः। परन्तु यः निजवान्धवः अस्माकम् अपकारं करोति, सः परकीयः (शत्रुः) एव अस्ति। यथा रोगः स्वशरीरे एव उत्पद्यते तथापि सः शत्रुः अस्ति। परन्तु औषधं दूरे वने उत्पद्यते तथापि तत् रोगं नाशयित्वा अस्माकं हितं करोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। প্রাচীন ঋষিদের এই অমৃত বাণী আমাদের জীবনকে আলোকিত করে এবং সঠিক পথ দেখায়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
A stranger who acts for your benefit is your true relative; but a relative who harms you is a complete stranger (an enemy). A disease, though born inside one's own body, is harmful; whereas a medicinal herb, though growing far away in the wild forest, is highly beneficial.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa, Mitralābha 1.101.