हास्यम् Shloka 45 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
शशिदिवाकरयोर्ग्रहपीडनं गजभुजङ्गमयोरपि बन्धनम्। मतिमतां च विलोक्य दरिद्रतां विधिरहो बलवानिति मे मतिः॥
2. বাংলা / Bengali Script
শশিদিবাকরযোর্গ্রহপীডনং গজভুজঙ্গমযোরপি বন্ধনম্। মতিমতাং চ বিলোক্য দরিদ্রতাং বিধিরহো বলবানিতি মে মতিঃ॥
3. IAST (Transliteration)
śaśidivākarayorgrahapīḍanaṃ gajabhujaṅgamayorapi bandhanam | matimatāṃ ca vilokya daridratāṃ vidhiraho balavāniti me matiḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Seeing the mighty Sun and Moon being afflicted by eclipses (Rahu/Ketu), seeing the incredibly powerful elephant and the deadly serpent being bound in captivity, and seeing brilliantly wise men suffering in poverty, I am firmly convinced that destiny (Fate) is indeed the most powerful force of all!
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
প্রবল পরাক্রমশালী সূর্য ও চন্দ্রকে যখন রাহু বা কেতুর দ্বারা গ্রস্ত (গ্রহণ) হতে দেখি, বিশাল হাতি ও বিষধর সাপকে যখন শিকলে বা খাঁচায় বন্দি হতে দেখি, এবং পরম জ্ঞানী ও বুদ্ধিমান মানুষকে যখন দারিদ্র্যের কষ্টে ভুগতে দেখি, তখন আমার এটাই মনে হয় যে, হায়! এই পৃথিবীতে ভাগ্য বা নিয়তিই হলো সবচেয়ে বেশি বলবান।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
सूर्य और चंद्रमा जैसे तेजस्वी ग्रहों को ग्रहण (राहु-केतु) का कष्ट सहते देखकर, अत्यंत बलशाली हाथी और भयंकर साँप को बंधन (कैद) में बँधे देखकर, और बुद्धिमान एवं ज्ञानी लोगों को गरीबी में तड़पते देखकर—मेरा यह पक्का विचार है कि (इस संसार में) भाग्य ही सबसे शक्तिशाली है!
7. संस्कृतभावार्थः
आकाशे सूर्यचन्द्रौ अपि ग्रहणदोषेण पीडितौ भवतः। महाबलवान् गजः प्राणघातकः सर्पः च मानवैः बध्यते। संसारे अनेके यथार्थपण्डिताः दरिद्राः दृश्यन्ते। एतत् सर्वं विलोक्य अहम् एवम् अवगच्छामि यत् नियतिः (भाग्यम्) एव सर्वशक्तिमान् अस्ति, तस्य पुरतः कस्यापि बलं न चलति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
शशिदिवाकरयोर्ग्रहपीडनं गजभुजङ्गमयोरपि बन्धनम्। मतिमतां च विलोक्य दरिद्रतां विधिरहो बलवानिति मे मतिः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Hitopadeśa 1.9 / Nītiśataka 90
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Seeing the mighty Sun and Moon being afflicted by eclipses (Rahu/Ketu), seeing the incredibly powerful elephant and the deadly serpent being bound in captivity, and seeing brilliantly wise men suffering in poverty, I am firmly convinced that destiny (Fate) is indeed the most powerful force of all!
What is the source of this shloka?
This shloka is from Hitopadeśa 1.9 / Nītiśataka 90.