← Previous: Verse 41Next: Verse 43 →

हास्यम् Shloka 42 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
षड् दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता। निद्रा तन्द्रा भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता॥
2. বাংলা / Bengali Script
ষড্ দোষাঃ পুরুষেণেহ হাতব্যা ভূতিমিচ্ছতা। নিদ্রা তন্দ্রা ভযং ক্রোধ আলস্যং দীর্ঘসূত্রতা॥
3. IAST (Transliteration)
ṣaḍ doṣāḥ puruṣeṇeha hātavyā bhūtimicchatā | nidrā tandrā bhayaṃ krodha ālasyaṃ dīrghasūtratā ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
A man who desires success, prosperity, and greatness in this world must completely abandon these six faults: Excessive sleep, drowsiness (lethargy), fear, anger, laziness, and procrastination (the habit of putting things off).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যে মানুষ এই পৃথিবীতে সাফল্য, উন্নতি এবং ঐশ্বর্য লাভ করতে চায়, তার অবশ্যই এই ছটি দোষ পরিত্যাগ করা উচিত: অতিরিক্ত ঘুম, তন্দ্রা বা ঝিমুনি, ভয়, রাগ, অলসতা এবং দীর্ঘসূত্রতা (অর্থাৎ আজকের কাজ কালকের জন্য ফেলে রাখা)।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जो मनुष्य इस संसार में सफलता, तरक्की और ऐश्वर्य (धन) चाहता है, उसे इन छह दोषों (बुराइयों) को तुरंत छोड़ देना चाहिए: बहुत अधिक नींद, ऊँघना (सुस्ती), डर, गुस्सा, आलस, और काम को टालने की आदत (दीर्घसूत्रता)।
7. संस्कृतभावार्थः
यदि कश्चित् जनः जीवने सफलताम् ऐश्वर्यं च प्राप्तुम् इच्छति, तर्हि तेन एते षट् दुर्गुणाः सर्वथा त्याज्याः—अतिनिद्रा, तन्द्रा (क्लान्तिः), भयं, क्रोधः, आलस्यं, तथा च कार्ये विलम्बकरणस्य (दीर्घसूत्रतायाः) स्वभावः।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
षड् दोषाः पुरुषेणेह हातव्या भूतिमिच्छता। निद्रा तन्द्रा भयं क्रोध आलस्यं दीर्घसूत्रता।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahābhārata, Udyoga Parva 33.54 (Vidura Nīti)

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
A man who desires success, prosperity, and greatness in this world must completely abandon these six faults: Excessive sleep, drowsiness (lethargy), fear, anger, laziness, and procrastination (the habit of putting things off).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahābhārata, Udyoga Parva 33.54 (Vidura Nīti).