← Previous: Verse 39Next: Verse 41 →

हास्यम् Shloka 40 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
वाञ्छा सज्जनसङ्गमे परगुणे प्रीतिर्गुरौ नम्रता। विद्यायां व्यसनं स्वयोषिति रतिर्लोकापवादाद्भयम्॥ भक्तिः शूलिनि शक्तिरात्मदमने संसर्गमुक्तिः खले। येष्वेते निवसन्ति निर्मलगुणास्तेभ्यो नरेभ्यो नमः॥
2. বাংলা / Bengali Script
বাঞ্ছা সজ্জনসঙ্গমে পরগুণে প্রীতির্গুরৌ নম্রতা। বিদ্যাযাং ব্যসনং স্বযোষিতি রতির্লোকাপবাদাদ্ভযম্॥ ভক্তিঃ শূলিনি শক্তিরাত্মদমনে সংসর্গমুক্তিঃ খলে। যেষ্বেতে নিবসন্তি নির্মলগুণাস্তেভ্যো নরেভ্যো নমঃ॥
3. IAST (Transliteration)
vāñchā sajjanasaṅgame paraguṇe prītirgurau namratā | vidyāyāṃ vyasanaṃ svayoṣiti ratirlokāpavādādbhayam || bhaktiḥ śūlini śaktirātmadamane saṃsargamuktiḥ khale | yeṣvete nivasanti nirmalaguṇāstebhyo narebhyo namaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
An earnest desire for the company of the good, genuine appreciation for the virtues of others, humility towards the Guru, a deep passion for acquiring knowledge, fidelity to one's own wife, fear of public disgrace, devotion to Lord Shiva (God), strength to control one's own mind and senses, and total avoidance of the wicked. I bow with deep respect to those men in whom these flawless qualities reside.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
সজ্জনদের সঙ্গ লাভের তীব্র আকাঙ্ক্ষা, অপরের গুণের প্রতি অকৃত্রিম প্রীতি, গুরুর প্রতি বিনয়, বিদ্যা অর্জনের নেশা, কেবল নিজের স্ত্রীর প্রতি আসক্তি, লোকনিন্দা বা অপবাদের ভয়, ঈশ্বরের প্রতি অগাধ ভক্তি, নিজের মন ও ইন্দ্রিয় দমনের ক্ষমতা এবং দুষ্ট লোকদের সংসর্গ থেকে সম্পূর্ণ মুক্তি—যাঁদের মধ্যে এই পবিত্র গুণগুলি বাস করে, সেই মহৎ মানুষদের আমি প্রণাম জানাই।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
सज्जनों के साथ रहने की इच्छा, दूसरों के गुणों से प्रेम, गुरु के प्रति नम्रता, विद्या प्राप्त करने की लगन (नशा), अपनी ही पत्नी से प्रेम (सतीत्व/निष्ठा), समाज की बदनामी का डर, भगवान (शिव) में गहरी भक्ति, अपने मन (इंद्रियों) को काबू में रखने की शक्ति, और दुष्टों की संगति से दूर रहना—जिन मनुष्यों में ये पवित्र गुण रहते हैं, उन महापुरुषों को मेरा प्रणाम है।
7. संस्कृतभावार्थः
महापुरुषाणां सङ्गतौ इच्छा, अन्येषां प्रशंसाकरणं, गुरुणां पुरतः विनयः, शास्त्रपठने व्यसनम् इव रुचिः, निजभार्यायां निष्ठा, कलङ्कात् भीतिः, परमेश्वरे दृढभक्तिः, इन्द्रियनिग्रहस्य सामर्थ्यं, तथा च दुर्जनानां सङ्गत्याः पूर्णतः त्यागः। यस्मिन् पुरुषे एते सर्वे पवित्राः गुणाः सन्ति, तस्मै आदर्शमानवाय मम नमस्कारः अस्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
वाञ्छा सज्जनसङ्गमे परगुणे प्रीतिर्गुरौ नम्रता। विद्यायां व्यसनं स्वयोषिति रतिर्लोकापवादाद्भयम्। भक्तिः शूलिनि शक्तिरात्मदमने संसर्गमुक्तिः खले। येष्वेते निवसन्ति निर्मलगुणास्तेभ्यो नरेभ्यो नमः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhartṛhari, Nītiśataka 62

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
An earnest desire for the company of the good, genuine appreciation for the virtues of others, humility towards the Guru, a deep passion for acquiring knowledge, fidelity to one's own wife, fear of public disgrace, devotion to Lord Shiva (God), strength to control one's own mind and senses, and t...
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhartṛhari, Nītiśataka 62.