हास्यम् Shloka 41 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः। कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्॥
2. বাংলা / Bengali Script
ত্রিবিধং নরকস্যেদং দ্বারং নাশনমাত্মনঃ। কামঃ ক্রোধস্তথা লোভস্তস্মাদেতত্ত্রযং ত্যজেত্॥
3. IAST (Transliteration)
trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ | kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Lust, anger, and greed—these are the three specific gateways to hell that cause the absolute destruction of the soul. Therefore, a wise person must completely abandon these three vices.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
কাম (অতিরিক্ত বাসনা), ক্রোধ (রাগ) এবং লোভ—এই তিনটি হলো নরকের দরজা, যা মানুষের আত্মার সম্পূর্ণ বিনাশ সাধন করে। সুতরাং, মানুষের উচিত এই তিনটি ভয়ঙ্কর দোষকে সর্বতোভাবে পরিত্যাগ করা।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
काम (वासना), क्रोध (गुस्सा) और लोभ (लालच)—ये तीन नरक के द्वार हैं जो आत्मा (मनुष्य के जीवन और पुण्य) का नाश कर देते हैं। इसलिए इंसान को इन तीनों का पूरी तरह से त्याग कर देना चाहिए।
7. संस्कृतभावार्थः
कामवासना, क्रोधः, लोभः च—एते त्रयः दुर्गुणाः साक्षात् नरकस्य मार्गाः सन्ति। एभिः गुणैः मानवस्य सर्वं पुण्यं पतनं गच्छति। अतः आत्मकल्याणम् इच्छता पुरुषेण एतेषां त्रयाणाम् अपि त्यागः करणीयः।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः। कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhagavad Gītā 16.21 / Mahābhārata, Udyoga Parva 33.53 (Vidura Nīti)
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Bhagavad Gītā 16.21 / Mahābhārata, Udyoga Parva 33.53 (Vidura Nīti). সহজ অর্থ: কাম (অতিরিক্ত বাসনা), ক্রোধ (রাগ) এবং লোভ—এই তিনটি হলো নরকের দরজা, যা মানুষের আত্মার সম্পূর্ণ বিনাশ সাধন করে। সুতরাং, মানুষের উচিত এই তিনটি ভয়ঙ্কর দোষকে সর্বতোভাবে পরিত্যাগ করা। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Lust, anger, and greed—these are the three specific gateways to hell that cause the absolute destruction of the soul. Therefore, a wise person must completely abandon these three vices. সংস্কৃত ভাষ্যঃ कामवासना, क्रोधः, लोभः च—एते त्रयः दुर्गुणाः साक्षात् नरकस्य मार्गाः सन्ति। एभिः गुणैः मानवस्य सर्वं पुण्यं पतनं गच्छति। अतः आत्मकल्याणम् इच्छता पुरुषेण एतेषां त्रयाणाम् अपि त्यागः करणीयः। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই শিক্ষাটি আজও সমানভাবে প্রাসঙ্গিক এবং আমাদের দৈনন্দিন জীবনে প্রয়োগ করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Lust, anger, and greed—these are the three specific gateways to hell that cause the absolute destruction of the soul. Therefore, a wise person must completely abandon these three vices.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhagavad Gītā 16.21 / Mahābhārata, Udyoga Parva 33.53 (Vidura Nīti).