हास्यम् Shloka 18 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
नदीनां शस्त्रपाणीनां नखीनां शृङ्गिणां तथा। विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च॥
2. বাংলা / Bengali Script
নদীনাং শস্ত্রপাণীনাং নখীনাং শৃঙ্গিণাং তথা। বিশ্বাসো নৈব কর্তব্যঃ স্ত্রীষু রাজকুলেষু চ॥
3. IAST (Transliteration)
nadīnāṃ śastrapāṇīnāṃ nakhīnāṃ śṛṅgiṇāṃ tathā | viśvāso naiva kartavyaḥ strīṣu rājakuleṣu ca ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
One should never trust rivers (they can flood unexpectedly), those carrying weapons in their hands, animals with sharp claws, beasts with horns, women (historically meaning those of unknown intent/strangers), and members of royal families.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
নদী (কখন জল বাড়ে ঠিক নেই), যাঁদের হাতে অস্ত্র আছে, যে প্রাণীদের নখ আছে, যাদের শিং আছে, স্ত্রীলোক (অপরিচিত বা চঞ্চল স্বভাবের) এবং রাজপরিবারের লোক—এদের কখনোই বিশ্বাস করা উচিত নয়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
नदियों का (उनमें कब बाढ़ आ जाए पता नहीं), हाथ में हथियार लिए हुए लोगों का, नाख़ून वाले जानवरों का, सींग वाले पशुओं का, स्त्रियों (चंचल स्वभाव वालों) का, और राजघरानों (सत्ताधारियों) का कभी विश्वास नहीं करना चाहिए।
7. संस्कृतभावार्थः
वेगवत्याः नद्याः, शस्त्रधारिणः पुरुषस्य, तीक्ष्णनखयुक्तस्य पशोः, शृङ्गयुक्तस्य पशोः, चञ्चलस्वभावयुक्तानां जनानां, तथा च राजपरिवारस्य सदस्यानां कदापि विश्वासः न करणीयः, यतो हि एतेभ्यः कदापि प्राणसङ्कटम् उत्पद्यितुं शक्नोति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
नदीनां शस्त्रपाणीनां नखीनां शृङ्गिणां तथा। विश्वासो न एव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 2.15
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"नदीनां शस्त्रपाणीनां नखीनां शृङ्गिणां तथा" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি हास्यम् বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Cāṇakya Nīti 2.15. সহজ অর্থ: নদী (কখন জল বাড়ে ঠিক নেই), যাঁদের হাতে অস্ত্র আছে, যে প্রাণীদের নখ আছে, যাদের শিং আছে, স্ত্রীলোক (অপরিচিত বা চঞ্চল স্বভাবের) এবং রাজপরিবারের লোক—এদের কখনোই বিশ্বাস করা উচিত নয়। হাস্যরস ও ব্যঙ্গের মাধ্যমে জীবনসত্য তুলে ধরা এই সুভাষিতগুলির বিশেষ বৈশিষ্ট্য। হাসি ও আনন্দ জীবনের অবিচ্ছেদ্য অংশ। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: One should never trust rivers (they can flood unexpectedly), those carrying weapons in their hands, animals with sharp claws, beasts with horns, women (historically meaning those of unknown intent/strangers), and members of royal families. সংস্কৃত ভাষ্যঃ वेगवत्याः नद्याः, शस्त्रधारिणः पुरुषस्य, तीक्ष्णनखयुक्तस्य पशोः, शृङ्गयुक्तस्य पशोः, चञ्चलस्वभावयुक्तानां जनानां, तथा च राजपरिवारस्य सदस्यानां कदापि विश्वासः न करणीयः, यतो हि एतेभ्यः कदापि प्राणसङ्कटम् उत्पद्यितुं शक्नोति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই উপদেশটি মনে রাখা উচিত এবং নিজের জীবনে প্রয়োগ করার চেষ্টা করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
One should never trust rivers (they can flood unexpectedly), those carrying weapons in their hands, animals with sharp claws, beasts with horns, women (historically meaning those of unknown intent/strangers), and members of royal families.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 2.15.