धर्मः Shloka 71 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः। यत्रैतास्तु न पूज्यन्ते सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः॥
2. বাংলা / Bengali Script
যত্র নার্যস্তু পূজ্যন্তে রমন্তে তত্র দেবতাঃ। যত্রৈতাস্তু ন পূজ্যন্তে সর্বাস্তত্রাফলাঃ ক্রিযাঃ॥
3. IAST (Transliteration)
yatra nāryastu pūjyante ramante tatra devatāḥ | yatraitāstu na pūjyante sarvāstatrāphalāḥ kriyāḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Where women are honored and respected, the divine beings rejoice. But where they are not honored, there all sacred actions and rituals become completely fruitless.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যেখানে নারীরা পূজিতা (অর্থাৎ সম্মানিত ও সমাদৃতা) হন, সেখানে দেবতারা আনন্দ নিয়ে বাস করেন। কিন্তু যেখানে নারীরা সম্মান পান না, সেখানে সমস্ত পুণ্যকর্ম বা পূজাপাঠ সম্পূর্ণ নিস্ফল হয়ে যায়।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
जहाँ स्त्रियों की पूजा (सम्मान) होती है, वहाँ देवता निवास करते हैं। परन्तु जहाँ स्त्रियों का सम्मान नहीं होता, वहाँ किये गये सभी अच्छे कर्म और पूजा-पाठ निष्फल हो जाते हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
यस्मिन् कुले समाजे वा नारीणाम् आदरः भवति, तत्र देवाः प्रसन्नाः भूत्वा निवसन्ति। परन्तु यत्र तासाम् अपमानं भवति, तत्र कृतानि सर्वाणि धर्मकार्याणि यज्ञादीनि च विफ़लानि भवन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः। यत्रैतास्तु न पूज्यन्ते सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Manusmṛti 3.56
10. বিস্তারিত বাংলা ব্যাখ্যা / Detailed Bengali Explanation
"यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः" - এটি একটি অমৃত সমান সুভাষিত। এই শ্লোকটি धर्मः বিভাগের অন্তর্গত একটি মূল্যবান সংস্কৃত উপদেশ। এই সুভাষিতটির উৎস হল Manusmṛti 3.56. সহজ অর্থ: যেখানে নারীরা পূজিতা (অর্থাৎ সম্মানিত ও সমাদৃতা) হন, সেখানে দেবতারা আনন্দ নিয়ে বাস করেন। কিন্তু যেখানে নারীরা সম্মান পান না, সেখানে সমস্ত পুণ্যকর্ম বা পূজাপাঠ সম্পূর্ণ নিস্ফল হয়ে যায়। ধর্ম (Dharma) হলো সেই চিরন্তন নীতি যা মানবজীবনকে সুশৃঙ্খল ও সার্থক করে তোলে। ধর্মানুশীলন ব্যক্তিকে সৎপথে পরিচালিত করে এবং সমাজে শান্তি প্রতিষ্ঠা করে। এই শ্লোকটির ইংরেজি ব্যাখ্যা: Where women are honored and respected, the divine beings rejoice. But where they are not honored, there all sacred actions and rituals become completely fruitless. সংস্কৃত ভাষ্যঃ यस्मिन् कुले समाजे वा नारीणाम् आदरः भवति, तत्र देवाः प्रसन्नाः भूत्वा निवसन्ति। परन्तु यत्र तासाम् अपमानं भवति, तत्र कृतानि सर्वाणि धर्मकार्याणि यज्ञादीनि च विफ़लानि भवन्ति। এই ভাষ্যটি থেকে শ্লোকটির গভীর তাৎপর্য উপলব্ধি করা যায়। এই শিক্ষাটি আজও সমানভাবে প্রাসঙ্গিক এবং আমাদের দৈনন্দিন জীবনে প্রয়োগ করা উচিত। প্রাচীন ভারতীয় সংস্কৃত সাহিত্যের এই অমূল্য রত্নটি শতাব্দীর পর শতাব্দী ধরে মানুষকে পথ দেখিয়ে আসছে। সংস্কৃত ভাষার এই শ্লোকটি শুধু কবিতাই নয়, এটি এক একটি জীবনদর্শন। প্রতিটি শব্দের গভীরে লুকিয়ে আছে চিরন্তন সত্য। এই সুভাষিতটি পাঠ করলে মনের মধ্যে নতুন চেতনার সঞ্চার হয় এবং জীবন সম্পর্কে দৃষ্টিভঙ্গি পরিবর্তিত হয়।
More धर्मः Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
Where women are honored and respected, the divine beings rejoice. But where they are not honored, there all sacred actions and rituals become completely fruitless.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Manusmṛti 3.56.