← Previous: Verse 34Next: Verse 36 →

धर्मः Shloka 35 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
काकचेष्टा बको ध्यानं श्वाननिद्रा तथैव च। अल्पहारी गृहत्यागी विद्यार्थी पञ्चलक्षणम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
কাকচেষ্টা বকো ধ্যানং শ্বাননিদ্রা তথৈব চ। অল্পহারী গৃহত্যাগী বিদ্যার্থী পঞ্চলক্ষণম্॥
3. IAST (Transliteration)
kākaceṣṭā bako dhyānaṃ śvānanidrā tathaiva ca | alpahārī gṛhatyāgī vidyārthī pañcalakṣaṇam ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
The persistent effort of a crow, the intense concentration of a crane, the light slumber of a dog, eating lightly, and readiness to leave home (comfort) – these are the five defining traits of a true student.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
কাকের মতো অবিরাম চেষ্টা, বকের মতো গভীর ধ্যান (একাগ্রতা), কুকুরের মতো সজাগ নিদ্রা, পরিমিত আহার এবং গৃহসুখ ত্যাগের মানসিকতা—একজন প্রকৃত শিক্ষার্থীর এই পাঁচটি লক্ষণ থাকা উচিত।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
कौवे जैसी निरंतर चेष्टा, बगुले जैसा ध्यान (एकाग्रता), कुत्ते जैसी नींद (जो जरा सी आहट से खुल जाए), कम भोजन करना और घर (सुख-सुविधा) को छोड़ने के लिए तैयार रहना—ये एक आदर्श विद्यार्थी के पाँच लक्षण हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
काकस्य इव निरन्तरप्रयासः, बकस्य इव एकाग्रता, कुक्कुरस्य इव अल्पनिद्रा, मिताहारः, तथा च गृहासक्तेः त्यागः—एतानि पञ्च एकस्य आदर्शविद्यार्थिनः लक्षणानि सन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
काकचेष्टा बको ध्यानं श्वाननिद्रा तथा एव च। अल्पहारी गृहत्यागी विद्यार्थी पञ्चलक्षणम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Traditional Nīti Subhāṣita (Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra)

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
The persistent effort of a crow, the intense concentration of a crane, the light slumber of a dog, eating lightly, and readiness to leave home (comfort) – these are the five defining traits of a true student.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Traditional Nīti Subhāṣita (Subhāṣitaratnabhāṇḍāgāra).