धर्मः Shloka 26 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः। न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः॥
2. বাংলা / Bengali Script
উদ্যমেন হি সিধ্যন্তি কার্যাণি ন মনোরথৈঃ। ন হি সুপ্তস্য সিংহস্য প্রবিশন্তি মুখে মৃগাঃ॥
3. IAST (Transliteration)
udyamena hi sidhyanti kāryāṇi na manorathaiḥ | na hi suptasya siṃhasya praviśanti mukhe mṛgāḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Tasks are accomplished by effort and hard work, not merely by wishing for them. Animals do not voluntarily enter the mouth of a sleeping lion.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
কাজ কেবল উদ্যোগ বা পরিশ্রমের দ্বারাই সফল হয়, শুধু মনে ইচ্ছা পোষণ করলে নয়। ঘুমন্ত সিংহের মুখে হরিণ কখনও নিজে থেকে প্রবেশ করে না (সিংহকেও শিকার করতে হয়)।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
परिश्रम करने से ही कार्य सिद्ध होते हैं, केवल इच्छा करने से नहीं। सोते हुए शेर के मुँह में हिरण स्वयं प्रवेश नहीं करते (उसे भी शिकार करना पड़ता है)।
7. संस्कृतभावार्थः
कर्मणा एव सर्वकार्याणां सिद्धिः भवति, केवलम् इच्छाकरणेन न। यथा निद्रितस्य सिंहस्य मुखे मृगाः स्वयमेव न प्रविशन्ति, तस्मै अपि आखेटार्थं प्रयासः करणीयः भवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः। न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Pañcatantra 2.135 / Hitopadeśa, Prastāvikā 31
More धर्मः Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
Tasks are accomplished by effort and hard work, not merely by wishing for them. Animals do not voluntarily enter the mouth of a sleeping lion.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Pañcatantra 2.135 / Hitopadeśa, Prastāvikā 31.