विद्या Shloka 45 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
क्षान्तिश्चेत् कवचेन किं किमरिभिः क्रोधोऽस्ति चेद्देहिनाम्। ज्ञातिश्चेदनलेन किं यदि सुहृद्दिव्यौषधैः किं फलम्॥ किं सर्पैर्यदि दुर्जनाः किमु धनैर्विद्यानवद्या यदि। व्रीडा चेत् किमु भूषणैः सुकविता यद्यस्ति राज्येन किम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
ক্ষান্তিশ্চেত্ কবচেন কিং কিমরিভিঃ ক্রোধোঽস্তি চেদ্দেহিনাম্। জ্ঞাতিশ্চেদনলেন কিং যদি সুহৃদ্দিব্যৌষধৈঃ কিং ফলম্॥ কিং সর্পৈর্যদি দুর্জনাঃ কিমু ধনৈর্বিদ্যানবদ্যা যদি। ব্রীডা চেত্ কিমু ভূষণৈঃ সুকবিতা যদ্যস্তি রাজ্যেন কিম্॥
3. IAST (Transliteration)
kṣāntiścet kavacena kiṃ kimaribhiḥ krodho'sti ceddehinām | jñātiścedanalena kiṃ yadi suhṛddivyauṣadhaiḥ kiṃ phalam || kiṃ sarpairyadi durjanāḥ kimu dhanairvidyānavadyā yadi | vrīḍā cet kimu bhūṣaṇaiḥ sukavitā yadyasti rājyena kim ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
If one has forgiveness, what is the need for armor? If one has anger, what is the need for enemies? If one has envious relatives, what is the need for fire? If one has a true friend, what is the need for magical medicines? If there are wicked people, what is the need for snakes? If one has flawless knowledge, what is the need for wealth? If one has modesty, what is the need for ornaments? And if one has the gift of poetry, what is the need for a kingdom?
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
ক্ষমা থাকলে কবচের কী প্রয়োজন? অন্তরে ক্রোধ থাকলে আর শত্রুর কী দরকার? জ্ঞাতি বা আত্মীয়রা (হিংসুটে হলে) থাকলে আর আগুনের কী প্রয়োজন? একজন প্রকৃত বন্ধু থাকলে দিব্য ঔষধের কী দরকার? দুর্জন ব্যক্তি থাকলে সাপের কী প্রয়োজন? ত্রুটিহীন বিদ্যা থাকলে আর ধনের কী দরকার? লজ্জা বা বিনয় থাকলে অলংকারের কী প্রয়োজন? এবং যদি শ্রেষ্ঠ কবিত্বশক্তি থাকে, তবে আর রাজত্বের কী দরকার?
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
यदि क्षमा है तो कवच की क्या आवश्यकता? यदि हृदय में क्रोध है तो दुश्मनों की क्या आवश्यकता? यदि (ईर्ष्यालु) रिश्तेदार हैं तो आग की क्या आवश्यकता? यदि एक सच्चा मित्र है तो दिव्य औषधियों की क्या आवश्यकता? यदि दुष्ट लोग हैं तो साँपों की क्या आवश्यकता? यदि निर्दोष विद्या है तो धन की क्या आवश्यकता? यदि लज्जा (विनम्रता) है तो आभूषणों की क्या आवश्यकता? और यदि श्रेष्ठ कविता रचने की शक्ति है तो फिर राज्य की क्या आवश्यकता?
7. संस्कृतभावार्थः
क्षमा एव सर्वश्रेष्ठं रक्षकं कवचम् अस्ति। क्रोधः एव सर्वमहान् शत्रुः। ईर्ष्यालवः बान्धवाः एव दाहकाः अग्नयः। मित्रम् एव सर्वरोगनाशकम् औषधम्। दुर्जनाः एव भयानकाः सर्पाः। ज्ञानम् एव सर्वोत्कृष्टं धनम्। लज्जा (मर्यादा) एव उत्तमम् आभूषणम्। तथा च श्रेष्ठकाव्यस्य रचनाशक्तिः एव विशालराज्यात् अपि अधिका महत्त्वपूर्णा अस्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
क्षान्तिश्चेत् कवचेन किं किमरिभिः क्रोधः स्ति चेद्देहिनाम्। ज्ञातिश्चेदनलेन किं यदि सुहृद्दिव्यौषधैः किं फलम्। किं सर्पैर्यदि दुर्जनाः किमु धनैर्विद्यानवद्या यदि। व्रीडा चेत् किमु भूषणैः सुकविता यद्यस्ति राज्येन किम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhartṛhari, Nītiśataka 21
More विद्या Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this विद्या Sanskrit shloka?
If one has forgiveness, what is the need for armor? If one has anger, what is the need for enemies? If one has envious relatives, what is the need for fire? If one has a true friend, what is the need for magical medicines? If there are wicked people, what is the need for snakes? If one has flawle...
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhartṛhari, Nītiśataka 21.