← Previous: Verse 35Next: Verse 37 →

नारी Shloka 36 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
नम्रत्वेनोन्नमन्तः परगुणकथनैः स्वान् गुणान् ख्यापयन्तः स्वार्थान् सम्पादयन्तो विततपृथुतरारम्भयत्नाः परार्थे। क्षान्त्यैवाक्षेपरुक्षान् मुखरमुखरान् दुर्मुखान् दूषयन्तः सन्तः साश्चर्यचर्या जगति बहुमताः कस्य नाभ्यर्चनीयाः॥
2. বাংলা / Bengali Script
নম্রত্বেনোন্নমন্তঃ পরগুণকথনৈঃ স্বান্ গুণান্ খ্যাপযন্তঃ স্বার্থান্ সম্পাদযন্তো বিততপৃথুতরারম্ভযত্নাঃ পরার্থে। ক্ষান্ত্যৈবাক্ষেপরুক্ষান্ মুখরমুখরান্ দুর্মুখান্ দূষযন্তঃ সন্তঃ সাশ্চর্যচর্যা জগতি বহুমতাঃ কস্য নাভ্যর্চনীযাঃ॥
3. IAST (Transliteration)
namratvenonnamantaḥ paraguṇakathanaiḥ svān guṇān khyāpayantaḥ svārthān sampādayanto vitatapṛthutarārambhayatnāḥ parārthe | kṣāntyaivākṣeparukṣān mukharamukharān durmukhān dūṣayantaḥ santaḥ sāścaryacaryā jagati bahumatāḥ kasya nābhyarcanīyāḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Elevating themselves through absolute humility, broadcasting their own greatness simply by praising the virtues of others, fulfilling their own purposes while undertaking massive, selfless efforts for the benefit of others, and defeating the abusive, foul-mouthed critics through the sheer power of forgiveness—such noble saints, with their astonishing character, are highly revered in this world. To whom are they not worthy of worship?
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
চরম বিনয়ের মাধ্যমে নিজেদের উচ্চ শিখরে তুলে ধরে, অন্যের গুণের প্রশংসা করার মাধ্যমেই নিজেদের মহত্ত্ব প্রকাশ করে, অপরের কল্যাণের জন্য বিশাল সব কর্মযজ্ঞ সম্পন্ন করার ফাঁকে নিজেদের কাজ সাধন করে এবং অত্যন্ত কটুভাষী ও নিন্দুকদের কেবলমাত্র ক্ষমা দিয়েই চিরতরে পরাস্ত করে—এমন আশ্চর্য চরিত্রের অধিকারী সজ্জন মানুষেরা এই পৃথিবীতে সকলের দ্বারা পরম পূজিত। এমন মহৎ মানুষ কার না পূজনীয়?
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
अपनी अत्यंत विनम्रता (झुकने) से ही सबसे ऊँचा उठने वाले, दूसरों के गुणों की प्रशंसा करके ही अपनी महानता साबित करने वाले, दूसरों की भलाई के लिए विशाल कार्य करते हुए अपना काम निकालने वाले, और कड़वा बोलने वाले दुष्टों को केवल अपनी क्षमा से ही हरा देने वाले—ऐसे आश्चर्यजनक चरित्र वाले सज्जन पुरुष इस संसार में बहुत सम्मानित हैं। ऐसे महापुरुष किसके लिए पूजनीय नहीं हैं? (अर्थात सबके लिए पूजनीय हैं)।
7. संस्कृतभावार्थः
महापुरुषाणां व्यवहारः अतीव आश्चर्यजनकः भवति। ते विनयेन एव उच्चपदं प्राप्नुवन्ति। अन्येषां प्रशसां कृत्वा एव तेषां निजगुणाः सर्वत्र प्रसिद्धाः भवन्ति। ते परोपकारं कुर्वन्तः एव स्वार्थं साधयन्ति। तथा च ये दुर्जनाः कटुवचनानि वदन्ति, तान् ते स्वस्य असीमक्षमया एव पराजितान् कुर्वन्ति। एतादृशाः महान्तः सन्तः संसारे सर्वेषां कृते वन्दनीयाः एव सन्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
नम्रत्वेनोन्नमन्तः परगुणकथनैः स्वान् गुणान् ख्यापयन्तः स्वार्थान् सम्पादयन्तो विततपृथुतरारम्भयत्नाः परार्थे। क्षान्त्यैवाक्षेपरुक्षान् मुखरमुखरान् दुर्मुखान् दूषयन्तः सन्तः साश्चर्यचर्या जगति बहुमताः कस्य नाभ्यर्चनीयाः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Bhartṛhari, Nītiśataka 68

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this नारी Sanskrit shloka?
Elevating themselves through absolute humility, broadcasting their own greatness simply by praising the virtues of others, fulfilling their own purposes while undertaking massive, selfless efforts for the benefit of others, and defeating the abusive, foul-mouthed critics through the sheer power o...
What is the source of this shloka?
This shloka is from Bhartṛhari, Nītiśataka 68.