← Previous: Verse 71Next: Verse 73 →

हास्यम् Shloka 72 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा वृद्धा न ते ये न वदन्ति धर्मम्। धर्मः स नो यत्र न सत्यमस्ति सत्यं न तद् यच्छलेनानुविद्धम्॥
2. বাংলা / Bengali Script
ন সা সভা যত্র ন সন্তি বৃদ্ধা বৃদ্ধা ন তে যে ন বদন্তি ধর্মম্। ধর্মঃ স নো যত্র ন সত্যমস্তি সত্যং ন তদ্ যচ্ছলেনানুবিদ্ধম্॥
3. IAST (Transliteration)
na sā sabhā yatra na santi vṛddhā vṛddhā na te ye na vadanti dharmam | dharmaḥ sa no yatra na satyamasti satyaṃ na tad yacchalenānuviddham ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
That is not a true assembly where there are no elders; they are not true elders who do not speak of dharma (justice). That is not true dharma which is devoid of truth, and that is not truth which is tainted by deceit.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
যেখানে কোনো বৃদ্ধ (জ্ঞানী বা প্রবীণ) ব্যক্তি নেই, তা কোনো সভাই নয়; যাঁরা ধর্ম বা ন্যায়ের কথা বলেন না, তাঁরা প্রকৃত বৃদ্ধ নন। যাতে সত্য নেই, তা প্রকৃত ধর্ম নয়; এবং যা ছলনা বা চাতুরিতে ভরা, তা কখনও সত্য হতে পারে না।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
वह सभा ही नहीं है जहाँ बड़े-बूढ़े (अनुभवी) न हों; वे बड़े-बूढ़े नहीं हैं जो न्याय (धर्म) की बात न करें। वह धर्म नहीं है जिसमें सत्य न हो, और वह सत्य नहीं है जिसमें छल-कपट मिला हो।
7. संस्कृतभावार्थः
यस्यां सभायां ज्ञानिनः वृद्धाः न सन्ति सा सभा एव नास्ति। ये न्यायस्य वचनं न वदन्ति ते वृद्धाः न मन्यन्ते। यत्र सत्यं नास्ति तत्र धर्मः अपि नास्ति, तथा च यत् वचनं कपटयुक्तम् अस्ति तत् कदापि सत्यं न भवति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा वृद्धा न ते ये न वदन्ति धर्मम्। धर्मः स नो यत्र न सत्यमस्ति सत्यं न तद् यच्छलेनानुविद्धम्।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Mahābhārata, Udyoga Parva 35.58 (Vidura Nīti)

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
That is not a true assembly where there are no elders; they are not true elders who do not speak of dharma (justice). That is not true dharma which is devoid of truth, and that is not truth which is tainted by deceit.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Mahābhārata, Udyoga Parva 35.58 (Vidura Nīti).