हास्यम् Shloka 48 — Sanskrit with Meaning
Open in full site →1. संस्कृतम् (देवनागरी)
पक्षिणां काकश्चण्डालः पशूनां चैव कुक्कुरः। मुनीनां पापश्चण्डालः सर्वेषु निन्दकः॥
2. বাংলা / Bengali Script
পক্ষিণাং কাকশ্চণ্ডালঃ পশূনাং চৈব কুক্কুরঃ। মুনীনাং পাপশ্চণ্ডালঃ সর্বেষু নিন্দকঃ॥
3. IAST (Transliteration)
pakṣiṇāṃ kākaścaṇḍālaḥ paśūnāṃ caiva kukkuraḥ | munīnāṃ pāpaścaṇḍālaḥ sarveṣu nindakaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
Among birds, the crow is considered an outcast (Caṇḍāla); among beasts, the dog is an outcast. Among ascetics, a sinner is an outcast; but among all living beings, the backbiter (slanderer) is the greatest outcast of all.
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
পাখিদের মধ্যে কাক হলো চণ্ডাল (সবচেয়ে নিচ); পশুদের মধ্যে কুকুর হলো চণ্ডাল। মুনি বা সাধুদের মধ্যে যে পাপ করে সে হলো চণ্ডাল। কিন্তু সমস্ত প্রাণীর মধ্যে যে পরনিন্দা বা চুকলি করে, সে-ই হলো সবচেয়ে বড় চণ্ডাল।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
पक्षियों में कौवा चंडाल (सबसे नीच) होता है; जानवरों में कुत्ता चंडाल होता है। मुनियों (साधुओं) में पाप करने वाला चंडाल होता है; परन्तु जो व्यक्ति दूसरों की निंदा (चुगली) करता है, वह सभी प्राणियों में सबसे बड़ा चंडाल होता है।
7. संस्कृतभावार्थः
खगेषु काकः नीचः मन्यते, पशुषु च श्वा (कुक्कुरः)। तपस्विषु यः पापी अस्ति सः नीचः मन्यते। परन्तु संसारे यः जनः अन्येषां व्यर्थनिन्दां (चुगली) करोति, सः सर्वेभ्यः नीचतमः महाचाण्डालः च अस्ति।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
पक्षिणां काकश्चण्डालः पशूनां च एव कुक्कुरः। मुनीनां पापश्चण्डालः सर्वेषु निन्दकः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Cāṇakya Nīti 6.2
More हास्यम् Shlokas
Frequently Asked Questions
What is the meaning of this हास्यम् Sanskrit shloka?
Among birds, the crow is considered an outcast (Caṇḍāla); among beasts, the dog is an outcast. Among ascetics, a sinner is an outcast; but among all living beings, the backbiter (slanderer) is the greatest outcast of all.
What is the source of this shloka?
This shloka is from Cāṇakya Nīti 6.2.