← Previous: Verse 62Next: Verse 64 →

धर्मः Shloka 63 — Sanskrit with Meaning

Open in full site →
1. संस्कृतम् (देवनागरी)
पुरुषा बहवो राजन् सततं प्रियवादिनः। अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः॥
2. বাংলা / Bengali Script
পুরুষা বহবো রাজন্ সততং প্রিযবাদিনঃ। অপ্রিযস্য চ পথ্যস্য বক্তা শ্রোতা চ দুর্লভঃ॥
3. IAST (Transliteration)
puruṣā bahavo rājan satataṃ priyavādinaḥ | apriyasya ca pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ ||
4. English Meaning / आङ्ग्लार्थः
O King, there are many people who constantly speak pleasant (flattering) words. But it is rare to find a speaker, and equally rare to find a listener, of words that are unpleasant but beneficial (truthful).
5. বাংলা অর্থ / Bengali Meaning
হে রাজা, সর্বদা প্রিয় বা তোষামোদের কথা বলার মতো বহু মানুষ পাওয়া যায়। কিন্তু যা শুনতে অপ্রিয় অথচ পরিণামে কল্যাণকর—এমন কথা বলার লোক এবং শোনার লোক, উভয়ই অত্যন্ত বিরল।
6. हिन्दी अर्थ / Hindi Meaning
हे राजन्! हमेशा मीठा बोलने वाले (चापलूस) लोग तो बहुत मिल जाते हैं। परन्तु जो बात अप्रिय (कड़वी) हो लेकिन हितकारी हो, ऐसी बात कहने वाला और सुनने वाला दोनों ही दुर्लभ होते हैं।
7. संस्कृतभावार्थः
संसारे ते जनाः बहुलाः सन्ति ये केवलं चाटुकारितां कुर्वन्ति, मधुरं वदन्ति च। परन्तु यत् वचनं कटु अस्ति तथापि परिणामे हितकरम् अस्ति, तादृशस्य सत्यस्य वक्ता श्रोता च विरलः एव प्राप्यते।
8. अन्वयः (Compound Analysis)
पुरुषा बहवो राजन् सततं प्रियवादिनः। अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः।
9. मूलस्रोतः / Source Citation
Rāmāyaṇa, Araṇya Kāṇḍa 37.2 / Mahābhārata, Udyoga Parva 37.15 (Vidura Nīti)

Frequently Asked Questions

What is the meaning of this धर्मः Sanskrit shloka?
O King, there are many people who constantly speak pleasant (flattering) words. But it is rare to find a speaker, and equally rare to find a listener, of words that are unpleasant but beneficial (truthful).
What is the source of this shloka?
This shloka is from Rāmāyaṇa, Araṇya Kāṇḍa 37.2 / Mahābhārata, Udyoga Parva 37.15 (Vidura Nīti).